جاذبه های گردشگری اصفهان

کاخ چهل ستون
کاخ چهل ستون
تاریخ ثبت: 1395/09/04
8 / 10باغ چهل ستون اصفهان نمونه ای از یک باغ سلطنتی از دوره صفوی است که اکنون آن را کاخ چهلستون یا باغ موزه چهل ستون نیز می نامند کاخ چهلستون در میدان امام حسین خیابان استانداری اصفهان واقع شده و بالغ بر ۶۷۰۰۰ متر مربع مساحت دارد و در ۱۰۵۷ هجری یعنی دوره شاه عباس اول صفوی تاسیس شده و در سلطنت شاه عباس دوم صفوی، ساختمان آن تکمیل شد و در ساختمان موجود مرکزی، تغییرات کلی داده شد و تالار آینه، تالار ۱۸ ستون، دو اتاق بزرگ شمالی و جنوبی تالار آینه، ایوان های طرفین سالن پادشاهی و حوض بزرگ مقابل تالار با تمام تزیینات نقاشی و آئینه کاری و کاشی کاری دیوارها و سقف ها افزوده شد.یکی از برنامه های شهری دوره شاه عباس اول و پس از انتخاب شهر اصفهان به عنوان پایتخت در سال1007 هجری قمری، احداث خیابان زیبا و طویل چهار باغ و باغ های متعدد در پیرامون آن بود که طرح آن به وسیله شیخ بهائی ریخته شد. انتخاب فضائی وسیع در مجموعه ای که در آن روزگار (دولتخانه) نامیده می شد و بررسی هایی که برای آینده صورت می گرفت تماما حکایت از ذوق و استعداد و خلاقیت شیخ بهائی دانشمند بلندآوازه صفویه دارد. مجموعه کاخ هایی که شروع آنها (عمارت عالی قاپو) بود تا میدان اصلی و مرکزی چهارباغ عباسی ادامه داشت در این محوطه بزرگ که چند کاخ سلطنتی نیز مستقر بود عماراتی مانند تالار اشرف، جبه خانه، رکیب خانه، کشیک خانه، تالار طویله، کاخ هشت بهشت، توحید خانه و بر خی عمارات دیگر ساخته شد. کاخ چهل ستون در تاریخ 15/10/1310 خورشیدی به شماره 108 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.وجه تسمیه کاخ چهل ستون :ایوان اصلی بر بیست ستون استوار است بسیاری از محققین وجه تسمیه کاخ را انعکاس بیست ستون بر استخر زیبا و بزرگ عمارت می دانند. البته نقشی که عدد ۴۰ در ادب فارسی دارد (این عدد نشان تعدد و کثرت است) نیز شاید دلیل دیگری بر نامیده شدن عمارت به چهلستون باشد.ساختمان کاخ چهل ستون :کاخ چهلستون از نخستین بناهایی است که در آن تزئین وسیع، آینه کاری، نقاشی های بزرگ دیواری و ستون های چوبی، با سرستون های مقرنس به کار رفته است. تمام دیوارها با آینه های قدی و شیشه ها و نقاشی های رنگی و زیبا تزئین شده بوده و همه درها و پنجرهها از نوع منبت و خاتم بوده است. مهارت و استادی ایرانیان در طرح این کاخ به خوبی مشاهده می شود که در آن فضای خارج از عمارت با فضای داخل آن، چنان مربوط و هماهنگ است که نمی توان تشخیص داد کجا یکی پایان می یابد و دیگری آغاز می گردد. ایوان اصلی و چشمگیر کوشک با ستون های متعدد که از ویژگی های بنا محسوب می گردند.معماری این کاخ ترکیبی از هنر معماری چینی و ایرانی و فرنگی است.عمارت چهل ستون مشتمل بر یک ایوان اصلی (بزرگ) به طول 3 متر و عرض 17 متر و ارتفاع 14 متر رو به شرقی ساخته شده است.ستون های ایوان هشت ضلعی از جنس چوب چنار و کاج است.استخرِ مقابل عمارت به طول 110 متر و عرض 16 متر هم اکنون نیز طراوت و زیبایی خاصی به این کاخ می دهد. در گذشته جهش آب در حوض وسط تالار از دهان شیرهایی که درچهار گوشه حوض قرار داشتند و فواره های سنگی که نقطه به نقطه در جوی کوچک اطراف عمارت قرار داشتند، صفای مخصوصی به این عمارت می داده است. تناسبات استخر مقابل کاخ برای دیدن تصویر کاخ در آب و تیرگی کف استخر به منظور هرچه عمیق تر نشان دادن آن طراحی گشته اند.ایوان کاخ چهلستون مرکب از دو بخش است یک بخش که بر ۱۸ ستون چوبی و رفیع استوار است چهار ستون وسط که بر روی ۴ شیر سنگی قرار گرفته و حجاری آنها به گونه ای است که دو شیر به یک سر انسان نشان داده می شود. از دهان این چهار شیر آب فوران می کرد و به حوض مرمری تالار می ریخت. قسمت دیگر که کمی مرتفع تر است سردر ورودی تالار را تشکیل می دهد. و در بعضی منابع آن را تالار آئینه نامیده اند. این قسمت بر دو ستون قرار گرفته و سراسر آن مزین به آئینه کاری وسیع و پرکاری است که در آن آئینه های ریز و خوش نقش به صورت معرق در کنار آئینه های قدی و خشتی به کار رفته اند سقف تالار از قاب های چوبی و به اشکال مختلف هندسی ساخته شده اند. تصویر قرینه حوض مرمرین وسط ایوان در تزئینات سقف مشاهده می شود. این قرینه سازی شباهت بسیاری با ایوان عالی قاپو دارد.تالار مرکزی کاخ که اختصاص به میهمانان خارجی و شخصیت های کشورهای دیگر داشت حاوی نقاشی هایی است که وقایع تاریخی دوران های مختلف را بیان می دارند. این سالن با شکوه که بر گنبدی منقوش استوار است با لچکی های رنگارنگ و طرح های طلایی و شفاف از شاهکارهای هنری آن عصر محسوب می شوند.نقاشی های کاخ جهل ستون اصفهان :از ویژگی های بسیار مهم کاخ چهلستون می توان به وجود نقاشی های بسیار زیبای هنرمند عصر صفوی رضا عباسی اشاره نمود که به سبک مینیاتور ایرانی، دیوارهای تالارهای کاخ را تزئین نموده است. هر یک از این نقاشی ها بیانگر دوره ای از حوادث تاریخی در دوران صفوی و افشاریه است که می توان از آن جمله به مجلس پذیرایی شاه طهماسب از همایون پادشاه هند، نبرد چالدران مابین شاه اسماعیل و سلطان سلیم خان امپراطور عثمانی، مجلس پذیرایی شاه عباس اول از فرمانروای ترکستان ولی محمد خان، مجلس پذیرایی شاه عباس دوم از فرمانروای ترکستان ندر محمد خان، جنگ کرنال مابین نادرشاه افشار و محمد شاه گورکانی پادشاه هند و نبرد شاه اسماعیل اول با شیبک خان ازبک اشاره نمود. شایان ذکر است که دو تصویر جنگ های چالدران و کرنال از الحاقات تزئینات این بنا پس از دوران صفوی است که مطابق با شواهد موجود توسط «آقا صادق نقاش» در عصر قاجار به تصویر کشیده شده است. همچنین در بخشی از کاخ برخی نقاشی های متعلق به آنژل و لوگار دو نقاش هلندی که در دوران شاه عباس دوم به ایران و اصفهان آمده بودند به چشم می خورد. در قسمت تحتانی دیوارهای تالار اصلی نیز نقاشی هایی از شخصیت های تخیلی جهت تزئین بنا به تصویر کشیده شده است.قسمت های دیدنی کاخ چهل ستون اصفهان :ـ تالار ۱۸ ستونـ تالار آئینهـ شیرهای سنگی چهار گوشه حوض مرکزیـ تزئینات عالی طلاکاری و نقاشی های سالن پادشاهیـ تصویری از شاه عباس اول با تاج مخصوصـ آثاری مانند سردر مسجد قطبیه و سردرهای زاویه درب کوشک و آثاری از مسجد درب جوباره و مسجد آقاسی که بر دیوارهای ضلع غربی و جنوبی باغ نصب شده است.;
بیشتر
موزه هنرهای معاصر
موزه هنرهای معاصر
تاریخ ثبت: 1395/09/04
گنجینه هنرهای تزئینی اصفهان یا همان موزه هنرهای معاصر اصفهان که در میدان امام حسین، خیابان استانداری اصفهان واقع شده است شامل مجموعه ای از آثار هنری در زمینه های متفاوت است که امروزه در عمارت رکیب خانه (اصطلاحی برای محل نگهداری لوازم سوارکاری و یراق آلات اصطبل دولتی در زمان صفویه) نگهداری می شود. ساختمان فعلی موزه هنرهای معاصر اصفهان، بنای بزرگ و زیبایی است با مساحت سه هزار متر مربع بنایی است زیبا مربوط به دوره صفویه که در زمان حکومت قاجار تجدید بنا گردیده و مسعود میرزا حاکم وقت اصفهان آنجا را محل سکونت خود قرار داد. در زمان رژیم پهلوی نیز به عنوان ساختمان استانداری مورد استفاده قرار می گرفت این بنا از سه طرف به چهل ستون، تالار اشرف، زمین باغ کاج و چهار حوض و عمارت خورشید متصل است.با انتقال استانداری اصفهان به محل جدید این عمارت که تقریبا مخروبه شده بود به همت شهرداری اصفهان مرمت و در بعضی موارد بازسازی کامل گردید و به موزه هنرهای معاصر اصفهان تبدیل شد و در اسفند ماه ۱۳۷۳ رسما مورد بهره برداری قرار گرفت. این عمارت زیبا در دو طبقه بنا شده است که در تمام ایام سال در آن نمایشگاه هایی از آثار اساتید طراز اول برگزار می گردد.در حال حاضر این گنجینه با فضایی به مساحت ۲۶۰۰ متر مربع و حدود ۱۲۰۰ متر فضای نمایشگاهی با در بر گرفتن هفت بخش دائمی صدها اثر نفیس هنری را برای بازدید عموم عرضه کرده است. ۷ بخش موزه هنرهای معاصر اصفهان عبارت است از :ـ بخش خط و کتابت :بخش کتابت مجموعه ای از قطعات خوشنویسی اوراق و مجلدات قرآن کریم، احادیث، کتب ادعیه و اشعار است که به وسیله هنرمندان و خوشنویسان نامدار و بلند آوازه همچون محمد صادق خوانساری، میرعلی هروی و محمد هاشم لؤلؤ اصفهانی کتابت شده است.ـ آثار لاکی و روغنی :بخش آثار لاکی مجموعه زیبایی از انواع اشیاء لاکی مذهب، قلمدانها، جای طومار، قابهای آئینه، تراز و جلد آلبوم و… است که از استادان بزرگی همچون آقا صادق میرزا بابای شیرازی سمیرمی، فتح الله شیرازی و آقا نجفعلی اصفهانی به یادگار مانده اند و با نقوش مختلف گل و مرغ، تک چهره، صورت سازی، ترنج و سر ترنج شکارگاه زینت یافته اند.ـ دستبافته ها و رودوزی های سنتی :در این بخش منسوجات متنوع و کم نظیری از نمونه های آثار دوره صفوی تا قاجار به نمایش گذاشته شده اند. قلمکارهای ساخت اصفهان و قالیچه های معروف «بشریت» و «شکار چرخ» که طراح آنها مرحوم عیسی بهادری است از دیگر آثاری است که در این موزه به نمایش گذاشته شده اند.ـ نگارگری :در بخش نگارگری آثار نگارگری ایرانی در سبک و شیوه های مختلف به نمایش درآمده اند که از آن جمله می توان مینیاتورهای هرات، اصفهان، تبریز و تک چهره های قاجاری را بر شمرد. تابلو ارزشمند و نفیس «چوگان» اثر استاد حاج میرزا آقا امامی اصفهانی که به شیوه سوخت و معرق و مینیاتور روی چرم خلق شده از آثار جالب این بخش است.ـ آثار فلزی :در بخش آثار فلزی زیورآلات طلا و نقره، کمربند، قلاب کمر، قاب دعا، انواع قوطی، قفل، قلمدان، سرقلیان، قاب آئینه، باروت دان، انفیه دان، عود سوز، جام های چهل کلید، قیچی، چاقو و … به نمایش درآمده اند. از جمله این آثار می توان به سینی ملیله نقره و طلاکار استاد عباس زنجانی اشاره کرد که در قرن 13 هجری قمری ساخته شده است.ـ آبگینه، سفال و چینی :در بخش آبگینه، چینی و سفال آثار زیبائی از بلورهای مرصع و کریستال های تراشدار و شمایل شاهان قاجاری و قاب و قدح های اهدائی به رجال و حکام قاجاری که در اصفهان ساخته شده اند به نمایش در آمده اند.ـ آثار چوبی :در بخش آبگینه شاهد آثار نفیسی از صنایع چوبی سنتی مانند خاتم سازی، منبت کاری، مشبک و معرق هستیم که انواع قاب آئینه، رحل و جعبه قرآن، قلمدان، جعبه آرایش، قاشق و ملاقه های مختلف از آن جمله هستن;
بیشتر
عصارخانه
عصارخانه
تاریخ ثبت: 1395/09/04
عصارخانه شاهی اصفهان با مساحت تقریبی 500 مترمربع و زیربنای 850 مترمربع، یکی از آثار مهم تاریخی و گردشگری استان اصفهان است که در میدان نقش جهان، بازار قنادی ها ابتدای بازار مخلص، روبروی بازار مرکزی طلا قرار دارد. این بنا در سال 1021 هجری قمری در دوره شاه عباس اول و همزمان با احداث بازار بزرگ اصفهان بنا شد.در سال 1349 به دلیل صنعتی شدن این حرفه، ادامه کار مقرون به صرفه نبوده و عصارخانه به مدت 30 سال تعطیل شد، تا اینکه در سال 1379 سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان عصارخانه را از آخرین مالک اعیانی آن خریداری و در سال 1380 اقدام به مرمت و ساماندهی آن کرد که دو سال کشید. این بنا این روزها به شکل موزه درآمده و در معرض دید گردشگران اصفهان قرار گرفته است.عصارخانه (حصارخانه) در شهرهای قدیم ایران به آسیاب های مخصوصی اطلاق می شد که از آنها برای خرد کردن مواردی چون سنگ و زردچوبه و فلفل و امثالهم استفاده می شد. عصارخانه عبارت از محوطه ای بود که در وسط آن دو قطعه سنگ گرد بر روی هم قرار داشت و این دو قطعه سنگ از یک طرف با اهرمی به یک رأس چهارپا، مثل الاغ یا شتر یا قاطر یا اسب متصل بود. با حرکت کردن حیوان، که به صورت دورانی صورت می گرفت، سنگ روئی آسیاب به حرکت در می آمد و با گردش این سنگ، آنچه از موادی که به وسط سنگ مزبور ریخته میشد، نرم می گردید.معماری عصارخانه شاهیقسمت مرکزی عصارخانه در یک طبقه با ارتفاع حدود 11 متر است و سه فضای گنبدی شکل با مقطع کجاوه ایجاد شده است. سقف ها به سبک طاق و چشمه است و نورگیرهای سقف، روشنایی عصارخانه را تامین می کنند. دلیل ساخت سقف گنبدی شکل به خاطر خنک نگه داشتن محل برای نگهداری روغن موجود در عصارخانه بوده است. دیوارها و سقف خشتی است و به دلیل کاربری آن، بدون کاربندی، قاب سازی، تزئینات و پنجره ساخته شده اند. فضای اصلی دارای پنج قسمت: پیشخوان، بارانداز، شترخوان، گرمخانه و تیر خانه بوده است. متاسفانه در حال حاضر قسمت پیشخوان (ورودی عصارخانه)، بارانداز (محل تخلیه و نگهداری دانه ها) و شتر خوان (محل نگهداری شترهای عصارخانه) از بین رفته اند. قسمت شرقی عصارخانه در دو طبقه شکل گرفته است. طبقه بالایی معروف به گرمخانه است و از این محل به منظور پاک کردن و بو دادن دانه های روغنی استفاده می شده است. در طبقه زیرین یک اتاق هشت ضلعی وجود دارد که محل نگهداری خمره های حاوی روغن بوده است.در وسط سنگ افقی آسیاب سوراخی است به نام توره که تیر چوبی استوانهای شکلی به نام میله قرار دارد، سنگ عمودی که بزرگتر است به وسیله یک تیر چوبی بلند از چوب درخت زبان گنجشک و یا وسک ساخته شده و لکه نام دارد و به شتر عصاری بسته می شده است.در قسمت مرکزی که به دلیل وجود تیرهای روغن گیری به آن “تیرخانه” می گفتند، سنگ های آسیاب قرار دارند. جنس این سنگ ها از نوعی سنگ سخت است که از معدن لاسو واقع در حوالی اردستان اصفهان استخراج و ساخته شده اند. در وسط سنگ افقی آسیاب سوراخی است به نام توره که تیرچوبی استوانه ای شکلی به نام میله را در آن جا داده اند. سنگ عمودی که بزرگ تر است به وسیله یک تیر چوبی بلند که از چوب درخت زبان گنجشک و یا وسک ساخته شده است و لکه نام دارد، به شتر عصاری بسته می شده است. شتر عصاری نر بوده و با پشتهای مرکب از گونی، کرباس و زنجیر به تیر لکه بسته میشده است تا بتواند سنگ آسیاب را به گردش درآورد، به علاوه اینکه چشمان شتر را در حین گردش حول سنگ آسیاب میبستند تا دچار سرگیجه نشود.در گذشته به کسی که از دانه های روغنی نظیر خشخاش، کیکج (منداب)، بیدانجیر (کرچک)، برزک، کافشه و… روغن می گرفته است، عصار و به این شغل عصاری می گفتند. در قدیم عصاری یکی از مشاغل مهم به شمار می رفته است. به عقیده باستان شناسان و برحسب قراین و شواهد به دست آمده، تولید روغن از دانه های گیاهی در ایران از حدود 7 هزار سال پیش وجود داشته و به صورت ابتدایی و با ابزارهای ساده تهیه می شده است. استفاده از روغن تولید شده از عصارخانه ها در مساجد، مکتب خانه ها و منازل باعث شده بود که این بناها نزد مردم محترم و مقدس باشند.درباره تقدس عصارخانه نزد مردم گفته شده که چون تیرهای چوبی عصارخانه معمولا 10 تا 12 متر طول داشتند و جابهجایی و حرکت دادن آنها در کوچه های تنگ و پر پیچ شهر دشوار بوده، هر کجا که حرکت تیر چوبی با دیوار یا مانعی برخورد و آنجا را تخریب می کرد، این خسارتها نه تنها اعتراضی از جانب مالکان ساختمان ها و عمارت ها به همراه نداشت بلکه صاحب خانه این تخریب را مبارک قلمداد و به خاطر آن سور می داد.به غیر از عصارخانه شاهی در استان اصفهان در گذشته عصارخانه های دیگری در این استان و شهرستان های اطراف وجود داشته که در حال حاضر اثری از هیچ کدام از آنها نیست.فرایند روغن گیری در عصاری1ـ ابتدا دانه های روغنی را از قسمت بارانداز به قسمت پیشخوان وارد می نمودند و بنا به نوع مصرفشان (خوراکی، سوخت، دارویی، صابون سازی، رنگ آمیزی، روانکاری و …) طبقه بندی می کردند.2ـ دانه ها را به گرمخانه انتقال می دادند و بوسیله آتش، بو داده می شدند تا ترد و شکننده شوند.3ـ دانه ها وارد قسمت آسیاب شده و توسط سنگی که بوسیله تیرک چوبی بلندی به نام لکه به کمر شتر بسته می شده، به حرکت در می آمده تا خرد و نرم شوند.4ـ مقداری آب به دانه های له شده اضافه می کردند تا به صورت خمیری شکل در آید که به این خمیر کله می گفتند.5ـ توده هایی از خمیر به دست آمده را روی طبق های بافته شده از لیف درخت خرما به نام کوپی پهن می نمودند.6ـ کوپی ها را یکی یکی بر روی هم درون تیلوه (استوانه عمودی بلند با جداره چوبی) می چیدند.7ـ قطعه چوب استوانه ای شکل به نام گرده را روی آخرین کوپی که مرکز آن فلزی بود قرار می دادند.8ـ با استفاده از تیر روغن گیری کوچک بنام کارماله که سرش در دیوار مقابل ثابت می شده و ته آن بوسیله سنگ بزرگی به نام بنه به پایین کشیده می شده است، کمی فشار بر کوپی ها وارد می کردند تا زیر کار برای تیر بزرگ مهیا شود. سپس سر تیرکوچک را از جایش خارج کرده و کنار می گذاشتند.9ـ حالا با اضافه کردن چند چوب گرده دیگر بر روی کوپی آخر، ته تیر بزرگ را برای فشردن کوپی ها به همان شیوه تیر کوچک پایین می کشیدند تا فشار زیادی بر کوپی ها وارد شود و تمامی روغن از ماده خمیری شکل خارج شده و به خمره ثابت داخل پاچال وارد شود.10ـ پس از اتمام عملیات روغن گیری، کوپی ها خارج می شدند و تفاله باقی مانده از دانه های روغنی آسیاب می شد و به عنوان کود طبیعی و خوراک دام مورد استفاده قرار می گرفت.;
بیشتر
موزه حمام علی قلی آقا
موزه حمام علی قلی آقا
تاریخ ثبت: 1395/09/04
حمام علیقلی خان اصفهان یا همان موزه حمام علیقلی خان که حمامی در اصفهان بوده در دوره حاضر تغییر کاربری داده و تبدیل به موزه مردم شناسی شده است این بنا در منطقه یک، خیابان بیدآبادی، محله علیقلی آقا واقع شده است. مجموعه تاریخی علی قلی آقا از اثرات هنری معماری و شهر سازی دوران پر عظمت صفویه است که در محله بید آباد اصفهان واقع گردیده و شامل بازار و چهار سوق، مسجد، مکتب خانه، حمام، زور خانه و کاروانسرا و دکاکین کسبه مختلف بوده که متاسفانه به مرور زمان قسمت هایی از این مجموعه تخریب و بجای آن بناهای جدید احداث گردیده است.حمام علیقلی آقا اصفهان به وسیله علیقلی آقا از درباریان دو پادشاه صفوی، شاه سلیمان و شاه سلطان حسین صفوی در مجموعه ای که خود، بانی آن بوده، به سال ۱۱۲۵ هجری قمری ساخته شده است. این حمام از نوع معماری سبک اصفهان در اواخر عصر صفوی است. بنای حمام شامل دو حمام بزرگ و کوچک و فضای چال حوض است. هر یک از این دو حمام از دو بخش اصلی سربینه و گرم خانه تشکیل یافته است، به طوری که در آن دوره مردان و زنان به صورت جداگانه می توانستند از آن استفاده نمایند.استفاده از حمام برای همه مردم آزاد بوده و از سحرگاه تا نیم روز مردها و از ظهر تا غروب زنان استحمام می کردند. البته در بعضی دوره ها مانند دوره قاجار، ثروتمندان و افراد با نفوذ ساعاتی گرمابه را قرق یا اجاره می کردند و اجازه ورود را تا زمانیکه خود مشغول استحمام بودند به مردم عادی نمی دادند.مخزن حمام از سوختن چوب و زغال گرم می شد و حتی دود حاصل از آن را به داخل لوله هایی که در کف وجود دارد هدایت می کردند تا برای ضدعفونی و گرم کردن سایر قسمت ها نیز مورد استفاده قرار بگیرد، بدین ترتیب از کمترین انرژی موجود، به بهترین وجه استفاده می کردند.در چند جای حمام در کنار حوضچه ها، سنگ های یک تکه و سفید رنگی به اندازه یک متر دیده می شود که سطح آنها آجدار و دارای برجستگی های ملایمی است. تعجب نکنید اگر بگوئیم که از این سنگها برای ماساژ دادن استفاده می کردند. این سنگها مانند تکیه گاه صندلی و عمود بر حوضچه ها طراحی شده اند و از حفره بالای آنها آب گرم بر سطح آجدار جاری می شد ونقش یک ماساژور را بازی می کردند.آب به خاطر اختلاف سطح میان مخازن و حوضچه ها و فواره ها، به گردش در می آمده و برای به جریان انداختن آب، لوله ها را شیب دار طراحی کرده اند. یکی از مواردی که هنگام بازدید حمام توجه شما را به خود جلب خواهد کرد وجود تعداد زیادی فواره ها و جوی های آب است که تقریبا همه جا دیده می شوند. این فواره ها باعث م یشوند تا صدای دلنشین آب در فضای بسته حمام بپیچد و در همه جا به گوش برسد تا کسانی که برای شستشو به گرمابه آمده اند، ساعتی به آرامش برسند و خاطر از دغدغه های روزمره بشویند.یکی از نکات جالب این گرمابه، سیستم نوردهی آن است. روشنایی از روزنه هایی تأمین می شود که بر روی سقف گنبدی شکل حمام تعبیه گردیده، دراین روزنه ها شیشه های محدبی و عدسی شکل وجود دارد. خاصیت محدبی این شیشه ها علاوه بر جلوگیری از اتلاف انرژی، باعث شکست نور شده و روشنایی را پخش می کند. در واقع مهندسان و معماران بنا از خاصیت ذره بین، برعکس استفاده نموده و براحتی فضای داخل حمام را روشن کرده اند. ویژگی جالب دیگر اینکه شیشه ها از یک طرف نور را عبور می دهند و کسی که در پشت بام باشد نمیتواند داخل حمام را ببیند.مشخصات موزه حمام علیقلی آقا اصفهان :ورودی حمام بزرگ یک فضای هشت ضلعی بوده که به هشتی مشهور است و پس از عبور از دو راهروی عمود بر هم به بینه (رخت کن) متصل می گردد بینه یک هشت ضلعی کامل بزرگ است. پوشش طاق و گنبد آن بر روی هشت ستون سنگی قرار گرفته است. برای تأمین روشنائی بینه نورگیرهای شیشه داری بنام جام گاه در سقف تعبیه گردیده است. ازاره های بینه به فاصله ۱۴۰ سانتیمتردارای کاشیکاری هفت رنگ با نقوش گل و بوته و برگ و اسلیمی بوده و قسمت بالایی تزئینات آهک بری سفیدرنگ به زمینه مشکی مربوط به دوران صفویه ونقاشی با موضوعات متنوع مربوط به دوران قاجار است. سربینه با راهرو موربی به گرمخانه متصل می گردد. در ضلع دیگر این راهرو لنگ شوی خانه و سرویس بهداشتی قرار گرفته است. گرمخانه حمام فضای تقریبا مستطیل شکلی است که بر روی هشت ستون سنگی و دیوارهای جانبی قرارگرفته، کف گرمخانه با سنگ های مرغوب مرمرین پوشیده شده است که زنبورک هایی در زیرداشته، از طریق تون هوای گرم به داخل زنبورک وارد شده و باعث گرم شدن کف می گردیده است. دور تا دور دیوار گرم خانه تا ارتفاع ۱۴۶ سانتیمتر با تزئینات کاشیکاری با نقوش گل و مرغ و اسلیمی مزین شده است. خزینه حمام در کنار گرمخانه قرار گرفته و از طریق پله هایی کوتاه بدان می رسند. در طرفین خزینه نیز دو محل استحمام اختصاصی طراحی شده که به شاه نشین مشهور است. در ضلع جنوبی گرمخانه ساختمان چهارحوض و در طرفین آن نیم هشتی های زیبایی (شاه نشین های غربی و شرقی) قرار دارد. ابعاد تقریبی استخر ۵*۱۳ متر با عمق ۲۵/۱ است. کف محوطه باسنگ فرش شده و ازاره دیوار آن تا ارتفاع ۱۶۸ سانتیمتر دارای کاشیکاری هفت رنگ با طرح هایی نظیر درخت سرو و شکوفه، ترکیب بندی هایی با نقوش درختان میوه و گل و بوته و اسلیمی است. بر روی یکی از جرزهای مشرف به گرمخانه یک تابلو کاشی تصویر مردی ایستاده با لباس و عمامه و عصا بدست مربوط به دوران صفویه که احتمالا تصویربانی حمام یعنی علی قلی آقا می باشد را نشان می دهد. حمام کوچک ساختار معماری مشابه حمام بزرگ دارد. با این تفاوت که در مقیاس کوچکتری اجرا گردیده است. آب مورد استفاده در حمام از چاه گاو تأمین می شده که بوسیله گاو در فضایی به نام گاورو واقع در ضلع غربی بنا بیرون کشیده و به مخزنی واقع در پشت بام انتقال داده می شد و از آنجا با تنبوشه های سفالین به خزینه ها و آب نماها و چهارحوض هدایت می گردید. ازدیگر بخشهای حمام سیستم گرمایش آن شامل تون (آتشدان)، انبار سوخت، تیان (ظرف مخصوص گرم کردن آب) و گودال جمع آوری خاکستر می باشد که در ضلع غربی بنا واقع شده و همچنین دودکش ها و کانال های انتقال گرما به زیر حمام است. سیستم دفع فاضلاب به روش گنداب بوده. بدین ترتیب که فاضلاب از طریق کف شوی های دو محل گرمخانه و بینه به کانالی هدایت گردیده و سرانجام در محوطه بزرگی در پشت حمام سرازیر شده در آن محل پس از خشک شدن به خارج شهر حمل می گردید;
بیشتر
منار ساربان
منار ساربان
تاریخ ثبت: 1395/09/04
منار ساربان اصفهان که در خیابان کمال اصفهان واقع شده یا به عبارتی در شمال محله جویباره که جزء بافت قدیمی یهودی نشین اصفهان واقع شده است از زیباترین و بلندترین مناره های تاریخی اصفهان در عهد سلجوقی یعنی قرن ۶ هجری می باشد و دارای تزئینات آجر و کاشی است. مناره ساربان شباهت كلی با مناره مسجد علی دارد منار ساربان حدود 44 متر بلندی دارد و قطر تحتانی منار ساربان اصفهان 4.2 متر است. ارتفاع این مناره در برخی منابع 44 متر و برخی ۵۴ متر آمده است منار ساربان در سه طبقه و بدون پایه ساخته شده است.مناره ها یکی از سازه های اصلی معماری ایرانی هستند که در دوره های مختلف تاریخی از آنها به عنوان برج آتش یا برج نشانه یا رهنما برای راهنمایی کاروان ها در مسیر جاده ها و نشان دادن مکان های اصلی بافت شهری و یا به عنوان محل خبر رسانی یا اذان گویی استفاده می شده است. واژه ساربان نیز در زبان فارسی به معنای شتربان یا نگهبان شتر است و از آنجا که منار ساربان به عنوان یک سازه منفرد، بلند و شاخص از بیشتر نواحی و جوانب بیرون و درون شهر به خوبی قابل مشاهده بوده است به نظر می رسد که کاربری اصلی آن راهنمایی و جهت یابی کاروان ها برای دسترسی به مرکز شهر بوده است.طراحی متنوع، بدنه بیرونی این مناره آن را به هفت بخش متفاوت تقسیم بندی می کند. بخش اول آن آجرچینی ساده است. بخشهای دوم و سوم آن دارای تزیینات عالی آجرکاری است. بخش چهارم آن تاج اول (گلوگاه) مناره است که مقرنس های آجری همراه با کاشی های فیروزه ای بسیار زیبا دارد. بخش پنجم آن نیز تزیینات آجری است. بخش ششم آن تاج دوم منار است و بخش هفتم آن هم تارک منار یا تاج اصلی است. در قاعده دو تاج این مناره دو کتیبه بسیار زیبا از بهترین رنگ فیروزه ‏ای کاشی دیده و خوانده می‏ شود.كتیبه های موجود در مناره ساربان سه عدد هستند كه با خط كوفی نوشته شده اند.این كتیبه ها در زمانی كه مورد بررسی یكی از محققین قرار كرفته سالم نبوده و عوامل جوی مانند سرما و گرما و تابش آفتاب اثر بسیار برروی آن گذاشته بودند به هر حال مفاد كتیبه ها شامل عبارات مذهبی است.منار اصفهان که از آن به عنوان برج پیزا ایران هم نام می برند دارای انحراف است این مناره در حدود هشت درجه به سمت جنوب شرقی از امتداد قائم منحرف شده است که ناشی از نشست نامتقارن در پایه های آن می باشد و می تواند به واسطه اختلالات موجود در شالوده آن یا به دلیل تغییرات متوالی در سطح تراز ایستایی در سفره آب زیرزمینی و یا استفاده از چاهک های آب منازل اطراف باشد. میزان انحراف منار ساربان به طور مرتب مورد پایش قرار گیرد تا از خطر احتمالی ریزش آن در آینده جلوگیری شود;
بیشتر
خانه مشروطه
خانه مشروطه
تاریخ ثبت: 1395/09/04
خانه مشروطه اصفهان یا همان خانه مشروطیت اصفهان که در محور دولت خانه صفوی در ضلع شرقی میدان امام (نقش جهان) در محله قصر منشی واقع در خیابان نشاط کوچه چهاردهم (مقصود بیک) واقع است خانه ای است متعلق به عصر قاجار با معماری چشم نواز که متعلق به رهبر سیاسی اصفهان در عصر مشروطه یعنی حاج آقا نورالله نجفی اصفهانی بوده است. یک صد سال پیش در این مکان علما، آزادیخواهان، رجال سیاسی ـ فرهنگی و مردم اصفهان گردهم می آمدند تا درباره مشروطیت و حکومت غیرمستبدانه و امور مدنی خود مشورت و تفکر نمایند. خانه مشروطیت در سال 1384 با شماره ثبت 13009 در آثار ملی ایران ثبت شد.این خانه تاریخی با معماری تاریخی، زیبا و چشم نواز دارای دو شاه نشین در جبهه شمالی و جنوبی، دو حیاط اندرونی و بیرونی و نیز دوازده اتاق است. اتاق هفت دری این خانه از دو طرف دارای شیشهکاری است. این شیشهکاریها روی هفت لنگه در که به آن اُرُسی گفته می شده قرار گرفته اند که در زمان تابش نور آفتاب محیطی بسیار زیبا را در این اتاق بوجود می آورند. تالار به تزئینات گچبری و نقاشی های شیر و شکر مزین است. نقاشی ها به شیوه شیر و شکر، گچبری، بخاری گچبری شده، ارسی با شیشه های رنگی از تزئینات به کار رفته در این بنا می باشد که یادآور طرز زندگی و آداب و رسوم نیاکان ما می باشد.به واقع خانه مشروطیت اصفهان موزه ای است در شهر اصفهان؛ به همین مناسبت، به منظور آشنایی بیشتر علاقه مندان با تاریخ و تحولات سیاسی اجتماعی ایران و بالاخص شهر اصفهان در عصر مشروطه و یادآوری خاطرات غرورآفرین و تجربه اندوزی از گذشته، مجموعه ای گرانبها از تصاویر و اسناد تاریخی در معرض دید عموم بازدید کنندگان قرار گرفته است. نام مشروطیت در حقیقت دربرگیرنده «قانون گرایی» و حکومت «مردم سالاری» و «مشورت» را به ذهن می آورد. به همین دلیل می توان با قدم گذاشتن در این خانه و مطالعه اسناد و مدارک و تصاویر موجود در آن با فعالیت مشروطه خواهان اصفهان و مباحث و اندیشه آنان آشنا شد. بازسازی و مرمت این بنا در حقیقت سمبل زنده نگه داشتن تاریخ ارزش ها و فداکاری ها و تفکرات مردمی است که برای کرامت، استقلال، مکتب و آزادی خود از قید سلطه بیگانگان و حاکمان مستبد تلاش نموده اند.علاوه بر وقایع مربوط به دوران مشروطه، جنگ اول جهانی و اوایل سلطنت رضاشاه پهلوی، این خانه محل زندگی و متعلق به آیت الله نورالله نجفی اصفهانی است که از چهره های مهم آن دوره بوده است;
بیشتر
تالار اشرف
تالار اشرف
تاریخ ثبت: 1395/09/04
تالار اشرف اصفهان که از بناهای معروف دوره صفوی اصفهان است در خیابان باغ گلدسته در غرب خیابان استانداری و در محدوده باغ استانداری اصفهان واقع شده است. عمارتی که به نام تالار اشرف ناميده می شود باقيمانده کاخ های عصر صفوی است که در منطقه دولت خانه در کنار قصرهای ديگری همچون تالار سرپوشيده، کاخ هشت بهشت، کاخ پشت مطبخ، رکيب خانه و تالار تيموری مجموعه ای از کاخ های باشکوه آن روزگار را تشکيل می داده است به عبارتی از تالار اشرف به منظور سکونت پادشاه و حرم سلطنتی استفاده می شده است، با توجه به موقعیت مکانی این تالار می توان نتیجه گرفت تالار اشرف یکی از کاخ های دولتخانه صفوی است تالار اشرف در زمان شاه عباس دوم آغاز و در زمان شاه سلیمان کامل شد.در حال حاضر از آن عمارت مجلل یک تالار نفیس بزرگ و دو اتاق کوچک در طرفین تالار اصلی باقی مانده است. درهای اصلی و پنجره های تالار اشرف که به سمت جنوب باز می شود به احتمال زیاد در دوره پهلوی بازسازی شده است و تزئینات بر جای مانده در این تالار بسیار نفیس و منحصر به فرد است، تزئیناتی همچون گچبری با نقوش هندسی و گل و بوته، لایه چینی با نقوش گیاهی، طلاکاری، تنگبری، قطاربندی و در سر درب ورودی آن با آجرهای گره چینی شده به صورت برجسته کار شده است. شاید آن چیزی که تزئینات این بنا را متفاوت می کند، انبوه مقرنس هایی است که بر روی سقف ضربی و بلند آن کار شده و در میان هر مقرنس یک گل سنتی با تکنیک لایه چینی طلاکاری شده به چشم می خورد و در مرکز تالار اصلی شمسه ای گردان (گردونه مهر) شعاع طلایی پیچ دار همچون خورشیدی تابان می درخشد.وجه تسمیه تالار اشرف اصفهاندر این زمینه نقل قولهای مختلفی وجود دارد، از جمله آنکه می گویند چون اشرف افغان در زمان حکومت بر اصفهان این کاخ را برای سکونت انتخاب کرده به همین نام معروف شده است و برخی دیگر گفته اند چون تالار اشرف متصل به تالار طویله و اشرف بر سایر عمارات دولت خانه بوده به این نام خوانده می شده است، اما با توجه به تحقیقات به عمل آمده نام تالار اشرف به واسطه استفاده زیاد از ورقه طلا در تزئینات این بنا بوده است. چرا که نحوه ساخت ورقه طلا در هنر سنتی ایرانی به گونه ای بوده که سکه های اشرفی طلا را بین پوست آهو گذاشته و با پتک آن قدر بر روی آن می کوبیدند تا به صورت لایه نازک ورق برای طلاکاری قابل استفاده شود و احتمال اینکه نام اشرف به واسطه استفاده زیاد اشرفیهای طلا در تزئینات بر این بنا نهاده شده باشد.در اواخر دوران قاجار مرمت هایی در تالار اشرف صورت گرفت و از ویرانی کامل نجات یافته است. در اوایل جنگ جهانی اول بین سال های 1914 تا 1918 میلادی تالار اشرف به انبار تبدیل و یکی از واحدهای نظامی در آن مستقر شد. نکته جالب اینکه در همین سال ها تمام تزئینات سقف این تالار را زیر گچ پنهان می کنند که خود سبب حفظ این نقوش زیبا می شده و بعدها در حدود سال های 1308 و 1309 طلاکاریها و تزئینات آن از زیر لایه گچ خارج می شود.در مقابل این بنا حوضی مستطیل شکل وجود دارد که در چهار طرف آن چهار باغچه مشجر قرار گرفته است. در شمال غربی عمارت زمین مسطح وسیعی است که باقیمانده عمارت صدریه و متصل به باغ چهلستون می باشد.در حال حاضر تالار اشرف یکی از بناهای استانداری اصفهان است به عبارتی از سال 1383 تاکنون اداره تشریفات و امور بین الملل استانداری اصفهان در آن تالار مستقر است که در زمان سفرهای خارجی از مهمانها در آن مکان پذیرایی می شود و برخی از دیدارها و مذاکرات استاندار با نمایندگان کشورهای خارجی در تالار اصلی آن انجام می شود. در حال حاضر نمونه هایی از هنر قالی اصفهان، کار گروهی از هنرمندان برجسته این رشته در تالار اشرف به نمایش گذاشته شده و تالار اشرف تبدیل به تالارموزه قالی اصفهان شده است تا به هنگام دیدار استاندار با هیاتهای خارجی مبلغ هنر درخشان اصفهان به مهمانان عالی رتبه خارجی باشد.تالار اشرف در طول تاریخ همیشه یک عمارت حکومتی بوده و درهای آن به روی عموم مردم و گردشگران بسته بوده است و اکنون بازدید از آن، پس از هماهنگی با «اداره تشریفات و امور بین الملل» و «حراست» استانداری اصفهان امکان پذیر است;
بیشتر
سی ‌و سه ‌پل
سی ‌و سه ‌پل
تاریخ ثبت: 1395/09/04
سی و سه پل اصفهان یا پل الله وردی خان شاهکارى بى ‏نظیر از آثار دوره سلطنت شاه‏ عباس اول صفوی است که در در انتهاى جنوبى خیابان چهارباغ واقع شده است این پل به هزینه و نظارت سردار معروف او الله ‏وردى‏ خان بنا شده است از این رو به نام بانى و سازنده آن نیز خوانده مى ‏شود. سی و سه پل اصفهان نزدیک به ۳۰۰ متر درازا و ۱۴ متر پهنا دارد و طولانی ترین پل زاینده رود است که در سال ۱۰۰۵ هجرى ساخته شده است. این پل تمام از آجر و سنگ بنا شده و سطح آن بیک میزان است بدین معنا که دو طرف آن از وسطش پست‏ تر نیست.پل الله وردی خان (سی و سه پل اصفهان) براى اتصال خیابان چهار باغ کهنه عباسى به خیابان چهارباغ بالا و باغ هزار جریب و عباس آباد ساخته شده بود. این پل در جشن آبریزگان و آب پاشان محل اجتماع شاه و بزرگان و شعراء و رجال و سایر مردم بوده است. در دوره صفویه، مراسم جشن آبریزان یا آبپاشان ارامنه در کنار این پل صورت می گرفت. در این جشن که در 13 تیرماه هر سال برگزار می شد مردم با پاشیدن آب و گلاب روی یکدیگر در این مراسم شرکت می کرده اند.ارامنه جلفا، مراسم “خاج شویان” را نیز در محدوده همین پل برگزار می کرده اند. پل مزبور یکی از شاهکارهای معماری و پل سازی ایران و جهان در عصر خویش محسوب می شود. از این رو سی و سه پل اصفهان مشهورترین پل ایران محسوب می شود.این پل اصفهان را به نام هاى : پل شاه عباسى، پل الله وردی خان، پل جلفا، پل چهل چشمه، پل سى و سه چشمه و پل زاینده رود خوانده ‏اند و وجه تسمیه هر یک چنین است : پل شاه عباسى از آن جهت گویند که شاه عباس اول دستور بناى آن را داده است و چون به مباشرت و اهتمام الله وردی خان ساخته شده به پل الله وردی خان معروف گردیده و از لحاظ اینکه معبر مردم به جلفا بوده آن را پل جلفا هم گفته‏ اند و چون در ابتداء چهل چشمه داشته پل چهل چشمه و چون هفت دهانه این پل گرفته شده و اکنون ۳۳ دهانه دارد اینک سى و سه چشمه می نامند و سرانجام چون بر روی زاینده رود این پل قراردارد و بزرگترین پل زاینده رود است آن را “پل زاینده رود” نیز می نامند.سی و سه پل دارای یک پیاده رو برای گردش در بالا و یک پیاده رو در پایین است. پیاده رو پائین گذرگاه مسقفی است که میان پایههای مرکزی پل و به فاصله کمی از بستر رودخانه ایجاد شده است.از تمام دهنه ‏هاى زیر پل به واسطه درهایى که به هر چشمه گذاشته اند مى ‏توان عبور نمود از پلکانى که در قطر پایه پل ساخته شده از روى پل به زیر چشمه ‏ها و طاق ها پایین مى ‏روند و همینطور پله هایى در دو طرف دارد که به بالاى مهتابى روى راهروها صعود مى ‏نمایند و در دو طرف نرده و محافظى کشیده ‏اند که از پرت شده جلوگیرى مى‏ کنند.این اثر تاریخی اصفهان در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شمارهٔ ثبت ۱۱۰ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید;
بیشتر
پل خواجو
پل خواجو
تاریخ ثبت: 1395/09/04
پل خواجو یکی از پل های تاریخی شهر اصفهان است که در شرق پل الله وردی خان یا همان سی و سه پل اصفهان بر روی رود زاینده رود، در انتهاى شرق خيابان کمال اسماعيل اصفهانى و انتهاى جنوبى خيابان خواجو واقع شده است. پل خواجو یا پل شاهی به دستور شاه عباس دوم در سال 1060 قمری روی ویرانه های پلی از دوره تیموری ساخته شد. طول پل 133متر و عرض آن 12متر، همراه با تزئینات کاشیکاری فراوان از آثار بسیار ممتاز اصفهان است.پل خواجو در دوره صفویه یکی از زیباترین پلهای جهان بشمار می رفت. وسط پل، ساختمانی شامل چند اتاق مزین به نقاشی، وجود دارد که این اتاق ها اختصاص به بزرگان و امرائی داشت که به هنگام ایجاد دریاچه مصنوعی مسابقات شنا و قایقرانی را تماشا می کردند. پل خواجو به دلیل معماری و تزئینات کاشیکاری نسبت به سایر پل های زاینده رود برتری دارد. هدف شاه عباس دوم از احداث این پل ارتباط دو قسمت محله خواجو و دروازه حسن آباد به تخت فولاد و راه شیراز بود که به پل حسن آباد و پل شیراز نیز شهرت دارد.پل خواجو به هنگام طغیان آب زاینده رود، منظره بسیار جالبی به خود می گیرد. برای اقامت موقتی شاه صفوی و خانواده او در وسط پل، ساختمان مخصوصی که به نام بیگلربیگی شهرت دارد، بنا شده که هم اکنون وجود دارد و اطاقهای آن دارای تزئینات نقاشی است. اطراف پل خواجو مانند قدیم در ایام بهار و تابستان و روزهاى تعطیل، محل گردشگاه عموم مردم است.اين پل را با اسامى “بابا رکن الدين”، “خواجو”، “گبرها”، “شيراز”، “حسن آباد”، “پل شاهى”، “تيمورى” خوانده ‏اند. اما اين که آن را پل “بابا رکن الدين” گفته ‏اند از اين جهت است که در تخت فولاد که نزديکى جاده قديم شيراز واقع شده قبر و بقعه بابا رکن الدين که از عرفاى معروف زمان خود بوده در آنجا واقع بوده و از اين رو پل به نام او معروف گرديده است. اما ناميدن آن به “پل خواجو” به مناسبت اين است که در مجاورت محله خواجو ساخته شده و “پل شيراز” از اين نظر که نزديک جاده اصفهان به شيراز واقع گرديده و “پل گبرها” از نظر اين که گبرها از اين پل به محله خود مى ‏رفته ‏اند و “پل حسن آباد” از جهت اين که محل خواجو را در قديم حسن آباد مى‏ ناميده ‏اند و اما “پل شاهى” از اين جهت بود که چون شاه عباس دوم در سال يک هزار و شصت، پل را کامل کرد و از هر جهت آراسته گرديد به “پل شاهى” معروف گرديد و “تيمورى” از آن نظر گفته ‏اند که تيمور به داماد خود حسن پاشا دستور داده بود که آن پل را بنا کند و بنا کرد.از مزاياى اختصاصى اين پل سدى بوده که براى آن در موقع ساختن در نظر گرفته ‏اند که هر زمان اقتضاء داشته با بستن چشمه‏ هاى پايين آب بالا مى ‏آمده و حکم درياچه و سدى پيدا مى ‏کرده است و بناى اين سد و درياچه براى اين بوده که منظره عمارات و باغ هاى واقع در آن محل باشد و در هنگام جلوس در آن عمارات و باغات از منظره درياچه‏اى که با بستن سد ايجاد مى‏گرديد لذت برند.پل خواجو اصفهان علاوه بر اينکه براى عبور و مرور قوافل و عابران ساخته شده بود براى تفرج و گردش مردم و پادشاه نيز مستعد بوده است. چنانچه از قصص الخاقانى نقل شده در سال (1060 ه.ق) که پل ساخته شد و به پل شاهى شهرت يافت بعد از تعطيلات نوروز آن سال برحسب فرمان شاه عباس دوم پل را آيين بندى و چراغان کردند و هر يک از غرفه ‏هاى آن را يکى از امراء و بزرگان تزيين نمود و براى جشن مهيا گرديد;
بیشتر
پل جویی
پل جویی
تاریخ ثبت: 1395/09/04
پل جوئی که به اشتباه آن را پل چوبی هم می گویند به نام های دیگری همچون سعادت آباد، پل هفت دست و پل درياچه نیز معروف است و در خیابان کمال اسماعیل، بین پل های الله وردی خان و خواجو با عرض 6 متر و طول حدود 147 متر ساخته شده است و از بناهای دوره شاه‏ عباس دوم صفوی در سال 1065 هجرى است.همان طور که گفته شد نام اين پل در اصل پل “جويی” است و از جوي کوچک سنگي که روي آن قرار داشت و تا چند دهه پيش هم باقي بود گرفته شده است. چون در اطراف پل عمارت هاي سلطنتي زيبا و با شکوه سعادت آباد، هفت دست، آيينه خانه، کلاه فرنگي و نمکدان واقع شده بود، اين پل را براي ارتباط اين دو قسمت ساخته بودند ؛ پلي که محل عبور و مرور خانواده شاه صفوي، امرا، اشراف، مهمان ها و سفيراني بوده که اجازه ملاقات با شاه عباس دوم مي يافتند. همچنين آب هم به وسيله جوي سنگي کنده شده روي پل بين اين عمارت ها و باغ ها روان بوده است. برج شش گوشه وسط پل با چشمه های آب جاری فرح بخش حال امیران، اشراف، مهمانان و سفیرانی بود که به حضور شاه شرفیاب می شدند. در بخش شرقی و غربی این پل، آب رودخانه بر روی هم انباشته می شده و به گونه دریاچه ای در می آمده به آن “پل دریاچه” نیز می گفته اند;
بیشتر
میدان نقش جهان
میدان نقش جهان
تاریخ ثبت: 1395/09/04
میدان نقش جهان اصفهان یا همان میدان امام اصفهان، از میادین زیبا و تاریخی ایران است، میدانی مستطیل شکل به درازای ۵۰۷ متر و پهنای ۱۵۸ متر در مرکز شهر اصفهان، میدان نقش جهان در تاریخ ۸ بهمن ۱۳۱۳ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد و در اردیبهشت ۱۳۵۸ جزء نخستین آثار ایرانی بود که به عنوان میراث جهانی یونسکو نیز به ثبت جهانی رسید. میدان نقش جهان که بعد از انقلاب اسلامی نام رسمی آن میدان امام شد همانند زنجیری چهار اثر تاریخی بی نظیر را به هم پیوند داده است : مسجد شیخ لطف الله، مسجد امام اصفهان، سردر قیصریه و بازار قیصریه اصفهان و کاخ عالی قاپو، علاوه بر این بناها دویست حجره دو طبقه پیرامون میدان واقع شده است که عموما جایگاه عرضه صنایع دستی اصفهان است.پیش از آن که شهر اصفهان به پایتخت ایران در عصر صفوی تبدیل شود در محل این میدان باغی گسترده وجود داشته است بنام «نقش جهان». این باغ همچنین محل استقرار ساختمان های دولتی و کاخ فرمانروایان تیموری و آق قویونلوها بود. در آن زمان بخش میدانی باغ، «درب کوشک» نام داشت. این بخش در ضلع غربی میدان نقش جهان امروزی و در محل ساخت کاخ عالی قاپو قرار داشته است.میدان کوشک در دوران سلجوقیان جایگاه اعدام محکومان به اعدام و برگزاری برخی از آیینهای رسمی همچون جشن نوروز بوده است. از ابتدای سلطنت شاه عباس اول، سطح میدان در اندازه بسیار بزرگتر از میدان کوشک سابق تسطیح شده و بارها آیین چراغانی و آتش بازی در آن برپا شده است. منابع گوناگون، بنای به شکل فعلی را در دوره سلطنت شاه عباس اول و به سال ۱۰۱۱ قمری دانسته اند. احتمال دارد که بنای این میدان از روی نقشه میدان حسن پادشاه در تبریز برداشت شده باشد.در دوره قاجار، این میدان نیز مانند سایر بناهای تاریخی اصفهان مورد بی توجهی قرار گرفت. بخشهایی از میدان در طول دوران آشفتگی ایران از حمله اشرف افغان تا استقرار حکومت قاجاریه، تخریب گردید. بخشهایی نیز از جمله عمارت نقاره خانه در دوره قاجار از میان رفت. از زمان حکومت رضا شاه تا امروز، کار مرمت و بازسازی این ابنیه بطور مداوم ادامه دارد.امروزه نیز میدان نقش جهان اصفهان یكی از گردشگاه های اصفهان است كه سیاحان و گردشگران خارج و مسافران ایرانی با شوق از آن دیدن می كنند. آنچه درباره میدان نقش جهان می توان گفت اینكه این اثر نفیس و با شكوه كه در دنیا از شهرتی چشمگیر و بی نظیر برخوردار است با مجموعه عناصر و عملكردهائی كه در نقش های سیاسی، مذهبی، اقتصادی، توریستی و تفریحی داشته پیوسته در آسمان هنر و زیبائی ایران و جهان می درخشد. این میدان همراه با فضاهای تكمیلی و عناصر مربوط به آن یعنی عمارت عالی قاپو، مسجد شیخ لطف الله، مسجد امام، توحیدخانه، سردر قیصریه و راسته بازارها که صنایع دستی، یادمان ها و سوغات های نقاط مختلف کشور را در خود جمع آورده است، علاوه بر وجه تاریخی خود از محبوبیت خاصی میان گردشگران داخلی و خارجی برخوردار شده است;
بیشتر
کلیسا وانک
کلیسا وانک
تاریخ ثبت: 1395/09/04
کلیسای آمنا پرکیچ مقدس که در دیر (وانک) جلفای اصفهان قرار دارد کلیسای جامع ارامنه اصفهان محسوب می شود که در اصفهان، چهارراه حکیم نظامی، خیابان نظر شرقی واقع شده است. وانک در زبان ارمنی به معنی کلیسای جامع است. این کلیسا به نام های سن سور و وانک نیز نامیده می شود. طرح این کلیسا از روی کلیسای سنت استپانوس در جلفای آذربایجان گرفته شده و در زمان شاه عباس دوم ساخته شده است. در حال حاضر 13 کلیسا و تعدادی منازل قدیمی از دوران صفویه باقی مانده است. در بین این 13 کلیسا سه تای آنها یعنی کلیسای وانک، کلیسای مریم و کلیسای بیت اللحم یا بیدخم از بقیه مشهورترند. با اسکان ارامنه در جلفای اصفهان (دوره صفویه) در سال های 1604 تا 1606 میلادی، کلیسای کوچکی برای انجام فرایض مذهبی به نام امنا پرکیچ بنا گردید که به علت نامناسب و کوچک بودن آن تخریب گردیده و کلیسای تازه و باشکوهی با تلاش های خلیفه داوید و مساعدت های مالی اهالی جلفا و نیز خواجه سافراز در سال 1655 میلادی آغاز گردیده و طی نه سال به اتمام رسید. با توجه به وجود ساختمان های اطراف کلیسا، همچون ساختمان موزه و ساختمان خلیفه گری ارامنه اصفهان و جنوب به اهمیت آن افزوده شده است.پلان کلیسا از داخل نمونه ای از معماری ارمنی بوده ولی نمای خارجی آن به سبک معماری ایرانی است که تلفیقی استادانه از دو سبک معماری را به نمایش می گذارد. گنبد کلیسا دو جداره است که برداشتی است از گنبدهای سبک ایرانی. مصالح بکار رفته در ساختمان این بنا آجر و خشت است و تمامی دیوارها، قوس ها، طاق نماها، طوق گنبد، ساق گنبد و کلیه زوایای داخل کلیسا با گچ پوشانده شده و بر روی آنها موضوعات مربوط به احادیث کتاب مقدس (عهد عتیق و جدید) با رنگ روغن نقاشی شده است.ساختمان برج ساعت کلیسا وانک :ساختمان برج ساعت که در بالای در ورودی دیر قرار گرفته و از سه طبقه تشکیل یافته است. در طبقه دوم آن ساعت بزرگی به وزن سیصد کیلوگرم نصب شده است که صدای ناقوس آن تا دور دست ها شنیده می شود. این برج و ساعت را ماردیروس هوناتانیان در سال 1931 بنا کرده است.چاپچانه کلیسا وانک :شایان ذکر است که اولین چاپخانهٔ ایران و خاورمیانه در این مکان تأسیس شد. در سال ۱۶۴۰ به سرکردگی پیشوای مذهبی کلیسای وانک خلیفه خاچاطور کساراتسی چاپخانه ای دایر شد (در کلیسای وانک) این شخص ماشین چاپ و حروف چاپ را خود شخصا ساخت و در سال ۱۶۴۱ کتابی با مضمون شرح حال پدران روحانی به چاپ رساند. هنوز هم چند نسخه از این کتاب در موزه کلیسای وانک وجود دارد که البته از لحاظ چاپ و کاغذ مرغوب نیست ولی برای چاپ کنندگان آن افتخار بزرگی است.کتابخانه کلیسا وانک :در زمان کوچ بزرگ، ارامنه همه چیز خود را جا گذاشتند و به ایران آمدهاند ولی تنها چیزی که نتوانستند از آن چشم پوشی بکنند کتاب هایی بود که در خانه های خود داشتند ارامنه با تحمل زحمات فراوان کتاب های زیادی را با خود به ایران (اصفهان) آوردند این کتاب ها تنها ثروتی بود که همیشه برای ارامنه باارزش بود و هست.در سال ۱۷۷۰ تا ۱۷۹۰ در آن هنگام که ارمنیان و به ویژه پیشوایان مذهبی کلیسای وانک مورد آزار و اذیت قرار گرفتند کتاب های زیادی به خاطر بدست آوردن تفنگ و باروت فروخته شدند ولی بعد از گذشت سال ها وقتی وضع به حالت عادی برگشت دوباره این کتاب ها جمع آوری شدند و در سال ۱۸۸۴ قسمتی از کلیسای وانک (محوطهٔ کلیسا) را به کتابخانه اختصاص دادند یعنی کتابخانه ای بنا کردند و گنجههای چوبی برای آن ساختند تا بتوانند از کتاب ها نگهداری کنند که این کتابخانه و گنجههای چوبی آن در حال حاضر وجود دارد. شایان ذکر است تمام این کتاب ها کتابهای خطی هستند که روی پوست نوشته شده اند. کتابخانه کلیسای وانک در قسمت غربی محوطه کلیسا روبروی نمازخانه واقع است.بعد از آن پیشوای مذهبی خاچاطور شخصاً خلیفه خوانس را به ایتالیا فرستاد تا شیوه چاپ کردن را بیاموزد که خلیفه هوانس به آمستردام می رود و آنجا شیوه چاپ را آموخته و یک ماشین چاپ نیز با خود به جلفای اصفهان میآورد و در سال هزار و شش صد و چهل و هفت کتاب «تهیه و تقویم» را به چاپ می رسانند.در سال ۱۸۴۴ بارون مانوک هورداینان جلفایی یک ماشین چاپ عالی را که گرانقیمت نیز بوده را از اروپا به اصفهان میآورد که این ماشین چاپ در حال حاضر در موزه کلیسای وانک نگهداری می شود و اولین کتاب را که با این ماشین در کلیسای وانک به چاپ رساندند زبور داوود بود که تنها نسخه باقیمانده از آن در کتابخانه بولئان آکسفورد محفوظ است.موزه کلیسا وانک :این موزه در سال ۱۸۷۱ در کلیسای وانک ساخته شد. بعد از کتابخانه، موزه این کلیسا قرار دارد. این مکان محل نگهداری اجناس گرانقیمت و نایابی است که در دنیا نظیر آنها وجود ندارد باید گفت که بیشتر این اموال گرانقیمت و نایاب به وسیله مردم هدیه شده اند که اهدای این اموال بیشتر برای آن بوده که جایگاه مناسبی برای یادگارهای گذشتگان وجود داشته باشد تا آیندگان بدانند پدرانشان که بودند و چه کردند. در این مکان از انجیلهای زیبایی نگهداری میشوند که یکی از آن انجیل ها کوچک ترین انجیل دنیا است که با هفت زبان نوشته شده و هفت گرم وزن دارد. از جمله مجموعه های نفیس این موزه فرامینی است که در طول تاریخ صفویه به بعد سلاطین و حکام ایران درباره ارامنه صادر کرده اند. این فرامین از نظر بررسی تاریخ ارامنه بسیار مهم و قابل ملاحظه بوده و در عداد منابع قابل اعتماد به شمار می روند.اشیائی که در سالن های آن به معرض تماشای بازدید کنندگان گذاشته شده اند شامل تابلوهای نقاشی کار نقاشان اروپائی است که به کلیسا اهداء کرده اند و همانطور که گفته شد تعدادی کتب خطی نفیس نیز در این موزه نگهداری می شوند.ساختمان نمازخانه کلیسا وانک:نماز خانه اصلی کلیسا که به شکل متوازی الاضلاع است شامل دو قسمت چهارگوش است که قسمت اول شبستان بنا و قسمت دوم که زیر گنبد خانه است محل اجرای مراسم و سرودهای مذهبی است. ازاره های دیوارهای نمازخانه را کاشی های خشتی چند رنگ فرا گرفته است. در قسمت های بالای ازاره تصاویر بسیار زیبایی نقاشی شده اند که از کتب مقدس الهام گرفته شده و تمامی سطح فضای گنبد را تزئین کرده است. دور تا دور گنبد داستان خلقت آدم و حوا است که بوسیله نقاشان ارمنی ترسیم شده اند. بر محراب بسیار زیبای کلیسا نیز تصاویری از جمله تصویر حضرت مسیح نقاشی شده است. نمای خارجی گنبد کلیسا بدون تزئینات کاشیکاری است و با آجر ساده پوشانده شده است.اماکن اداری کلیسای وانک :در گذشته کارهای اداری و قضایی ارامنه جلفا در این مکان صورت می گرفت از تنظیم قباله ازدواج تا تعمیر و ثبت فوت و تولد و امور قضایی مثل شکایات و رسیدگی به آن انجام می شد این امر در حال حاضر ادامه دارد و ارامنه جلفا برای کارهای خود به این محل رفت و آمد می کنند. برای همین در دیر آمناپرگیچ ساختمانی ساخته می شود که در حال حاضر نیز برپاست و خدمتگزاران مردم در این مکان به کارهای جامعه ارمنی در جلفا رسیدگی می کنند. در گذشته امور ارامنه بعضی از کشورها مثل هند نیز در دیرآمناپرکیج حل و فصل می شده ولی در حال حاضر فقط به امور ارامنه جنوب ایران رسیدگی می کنند. این مکان در جنوبی ترین قسمت دیر واقع شده است و سال ساخت آن به زمان سلطنت ناصرالدین شاه باز می گردد.در قسمت شرقی دیر روبروی موزه محل اسکان اسقف و یا خلیفه وقت ساخته شده است دو طبقه دارد که در طبقه اول وسائل و مایحتاج دیر در آن نگهداری می شود و طبقهٔ دوم محل سکونت اسقف است.ساختمان کلیسا:در گوشه حیاط کلیسا برج ناقوس زیبا و بزرگی ساخته شده که بر چهار ستون سنگی استوار است. در گوشه دیگری از این حیاط و روبروی برج ناقوس ستون بلندی از سنگ یادبود 1/5 میلیون نفر ارمنی ساخته شده که در سال 1915 میلادی قتل عام شده اند. در صحن حیاط کلیسا چند نفر از ارامنه مشهور از جمله چند اسقف اعظم و نمایندگان سیاسی کشورهای اروپایی که در اصفهان در گذشته اند به خاک سپرده شده اند.می توان ویژگی های کلیسا وانک اصفهان را اینگونه نیز برشمرد :ـ بزرگترین و زیباترین کلیسای جلفای اصفهان است.ـ از نظر طلاکاری سقف و سطح داخل گنبد و نقاشی های تاریخی از زیباترین کلیساهای جلفای اصفهان است.ـ داخل کلیسا و تمام دیوارهای اطراف و جوانب آن از تزئینات نقاشی رنگ و روغن و آب طلا به سبک ایرانی و تصاویری از زندگی حضرت مسیح متاثر از نقاشی ایتالیایی تزئین شده است.ـ برج ناقوس روبروی در اصلی کلیسا به سبک ایرانی است و در زمان شاه سلطان حسین ساخته شده است.ـ این کلیسا دارای گنبدی عظیم و دیوارهای رفیع و طاق های بلند و زیباست که در حال حاضر محل اقامت خلیفه ارامنه ایران و هندوستان می باشد.;
بیشتر
پل جویی
پل جویی
تاریخ ثبت: 1395/09/04
پل جوئی که به اشتباه آن را پل چوبی هم می گویند به نام های دیگری همچون سعادت آباد، پل هفت دست و پل درياچه نیز معروف است و در خیابان کمال اسماعیل، بین پل های الله وردی خان و خواجو با عرض 6 متر و طول حدود 147 متر ساخته شده است و از بناهای دوره شاه‏ عباس دوم صفوی در سال 1065 هجرى است.همان طور که گفته شد نام اين پل در اصل پل “جويی” است و از جوي کوچک سنگي که روي آن قرار داشت و تا چند دهه پيش هم باقي بود گرفته شده است. چون در اطراف پل عمارت هاي سلطنتي زيبا و با شکوه سعادت آباد، هفت دست، آيينه خانه، کلاه فرنگي و نمکدان واقع شده بود، اين پل را براي ارتباط اين دو قسمت ساخته بودند ؛ پلي که محل عبور و مرور خانواده شاه صفوي، امرا، اشراف، مهمان ها و سفيراني بوده که اجازه ملاقات با شاه عباس دوم مي يافتند. همچنين آب هم به وسيله جوي سنگي کنده شده روي پل بين اين عمارت ها و باغ ها روان بوده است. برج شش گوشه وسط پل با چشمه های آب جاری فرح بخش حال امیران، اشراف، مهمانان و سفیرانی بود که به حضور شاه شرفیاب می شدند. در بخش شرقی و غربی این پل، آب رودخانه بر روی هم انباشته می شده و به گونه دریاچه ای در می آمده به آن “پل دریاچه” نیز می گفته اند;
بیشتر
کاخ چهل ستون
کاخ چهل ستون
تاریخ ثبت: 1395/09/04
8 / 10باغ چهل ستون اصفهان نمونه ای از یک باغ سلطنتی از دوره صفوی است که اکنون آن را کاخ چهلستون یا باغ موزه چهل ستون نیز می نامند کاخ چهلستون در میدان امام حسین خیابان استانداری اصفهان واقع شده و بالغ بر ۶۷۰۰۰ متر مربع مساحت دارد و در ۱۰۵۷ هجری یعنی دوره شاه عباس اول صفوی تاسیس شده و در سلطنت شاه عباس دوم صفوی، ساختمان آن تکمیل شد و در ساختمان موجود مرکزی، تغییرات کلی داده شد و تالار آینه، تالار ۱۸ ستون، دو اتاق بزرگ شمالی و جنوبی تالار آینه، ایوان های طرفین سالن پادشاهی و حوض بزرگ مقابل تالار با تمام تزیینات نقاشی و آئینه کاری و کاشی کاری دیوارها و سقف ها افزوده شد.یکی از برنامه های شهری دوره شاه عباس اول و پس از انتخاب شهر اصفهان به عنوان پایتخت در سال1007 هجری قمری، احداث خیابان زیبا و طویل چهار باغ و باغ های متعدد در پیرامون آن بود که طرح آن به وسیله شیخ بهائی ریخته شد. انتخاب فضائی وسیع در مجموعه ای که در آن روزگار (دولتخانه) نامیده می شد و بررسی هایی که برای آینده صورت می گرفت تماما حکایت از ذوق و استعداد و خلاقیت شیخ بهائی دانشمند بلندآوازه صفویه دارد. مجموعه کاخ هایی که شروع آنها (عمارت عالی قاپو) بود تا میدان اصلی و مرکزی چهارباغ عباسی ادامه داشت در این محوطه بزرگ که چند کاخ سلطنتی نیز مستقر بود عماراتی مانند تالار اشرف، جبه خانه، رکیب خانه، کشیک خانه، تالار طویله، کاخ هشت بهشت، توحید خانه و بر خی عمارات دیگر ساخته شد. کاخ چهل ستون در تاریخ 15/10/1310 خورشیدی به شماره 108 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.وجه تسمیه کاخ چهل ستون :ایوان اصلی بر بیست ستون استوار است بسیاری از محققین وجه تسمیه کاخ را انعکاس بیست ستون بر استخر زیبا و بزرگ عمارت می دانند. البته نقشی که عدد ۴۰ در ادب فارسی دارد (این عدد نشان تعدد و کثرت است) نیز شاید دلیل دیگری بر نامیده شدن عمارت به چهلستون باشد.ساختمان کاخ چهل ستون :کاخ چهلستون از نخستین بناهایی است که در آن تزئین وسیع، آینه کاری، نقاشی های بزرگ دیواری و ستون های چوبی، با سرستون های مقرنس به کار رفته است. تمام دیوارها با آینه های قدی و شیشه ها و نقاشی های رنگی و زیبا تزئین شده بوده و همه درها و پنجرهها از نوع منبت و خاتم بوده است. مهارت و استادی ایرانیان در طرح این کاخ به خوبی مشاهده می شود که در آن فضای خارج از عمارت با فضای داخل آن، چنان مربوط و هماهنگ است که نمی توان تشخیص داد کجا یکی پایان می یابد و دیگری آغاز می گردد. ایوان اصلی و چشمگیر کوشک با ستون های متعدد که از ویژگی های بنا محسوب می گردند.معماری این کاخ ترکیبی از هنر معماری چینی و ایرانی و فرنگی است.عمارت چهل ستون مشتمل بر یک ایوان اصلی (بزرگ) به طول 3 متر و عرض 17 متر و ارتفاع 14 متر رو به شرقی ساخته شده است.ستون های ایوان هشت ضلعی از جنس چوب چنار و کاج است.استخرِ مقابل عمارت به طول 110 متر و عرض 16 متر هم اکنون نیز طراوت و زیبایی خاصی به این کاخ می دهد. در گذشته جهش آب در حوض وسط تالار از دهان شیرهایی که درچهار گوشه حوض قرار داشتند و فواره های سنگی که نقطه به نقطه در جوی کوچک اطراف عمارت قرار داشتند، صفای مخصوصی به این عمارت می داده است. تناسبات استخر مقابل کاخ برای دیدن تصویر کاخ در آب و تیرگی کف استخر به منظور هرچه عمیق تر نشان دادن آن طراحی گشته اند.ایوان کاخ چهلستون مرکب از دو بخش است یک بخش که بر ۱۸ ستون چوبی و رفیع استوار است چهار ستون وسط که بر روی ۴ شیر سنگی قرار گرفته و حجاری آنها به گونه ای است که دو شیر به یک سر انسان نشان داده می شود. از دهان این چهار شیر آب فوران می کرد و به حوض مرمری تالار می ریخت. قسمت دیگر که کمی مرتفع تر است سردر ورودی تالار را تشکیل می دهد. و در بعضی منابع آن را تالار آئینه نامیده اند. این قسمت بر دو ستون قرار گرفته و سراسر آن مزین به آئینه کاری وسیع و پرکاری است که در آن آئینه های ریز و خوش نقش به صورت معرق در کنار آئینه های قدی و خشتی به کار رفته اند سقف تالار از قاب های چوبی و به اشکال مختلف هندسی ساخته شده اند. تصویر قرینه حوض مرمرین وسط ایوان در تزئینات سقف مشاهده می شود. این قرینه سازی شباهت بسیاری با ایوان عالی قاپو دارد.تالار مرکزی کاخ که اختصاص به میهمانان خارجی و شخصیت های کشورهای دیگر داشت حاوی نقاشی هایی است که وقایع تاریخی دوران های مختلف را بیان می دارند. این سالن با شکوه که بر گنبدی منقوش استوار است با لچکی های رنگارنگ و طرح های طلایی و شفاف از شاهکارهای هنری آن عصر محسوب می شوند.نقاشی های کاخ جهل ستون اصفهان :از ویژگی های بسیار مهم کاخ چهلستون می توان به وجود نقاشی های بسیار زیبای هنرمند عصر صفوی رضا عباسی اشاره نمود که به سبک مینیاتور ایرانی، دیوارهای تالارهای کاخ را تزئین نموده است. هر یک از این نقاشی ها بیانگر دوره ای از حوادث تاریخی در دوران صفوی و افشاریه است که می توان از آن جمله به مجلس پذیرایی شاه طهماسب از همایون پادشاه هند، نبرد چالدران مابین شاه اسماعیل و سلطان سلیم خان امپراطور عثمانی، مجلس پذیرایی شاه عباس اول از فرمانروای ترکستان ولی محمد خان، مجلس پذیرایی شاه عباس دوم از فرمانروای ترکستان ندر محمد خان، جنگ کرنال مابین نادرشاه افشار و محمد شاه گورکانی پادشاه هند و نبرد شاه اسماعیل اول با شیبک خان ازبک اشاره نمود. شایان ذکر است که دو تصویر جنگ های چالدران و کرنال از الحاقات تزئینات این بنا پس از دوران صفوی است که مطابق با شواهد موجود توسط «آقا صادق نقاش» در عصر قاجار به تصویر کشیده شده است. همچنین در بخشی از کاخ برخی نقاشی های متعلق به آنژل و لوگار دو نقاش هلندی که در دوران شاه عباس دوم به ایران و اصفهان آمده بودند به چشم می خورد. در قسمت تحتانی دیوارهای تالار اصلی نیز نقاشی هایی از شخصیت های تخیلی جهت تزئین بنا به تصویر کشیده شده است.قسمت های دیدنی کاخ چهل ستون اصفهان :ـ تالار ۱۸ ستونـ تالار آئینهـ شیرهای سنگی چهار گوشه حوض مرکزیـ تزئینات عالی طلاکاری و نقاشی های سالن پادشاهیـ تصویری از شاه عباس اول با تاج مخصوصـ آثاری مانند سردر مسجد قطبیه و سردرهای زاویه درب کوشک و آثاری از مسجد درب جوباره و مسجد آقاسی که بر دیوارهای ضلع غربی و جنوبی باغ نصب شده است.;
بیشتر
سی ‌و سه ‌پل
سی ‌و سه ‌پل
تاریخ ثبت: 1395/09/04
سی و سه پل اصفهان یا پل الله وردی خان شاهکارى بى ‏نظیر از آثار دوره سلطنت شاه‏ عباس اول صفوی است که در در انتهاى جنوبى خیابان چهارباغ واقع شده است این پل به هزینه و نظارت سردار معروف او الله ‏وردى‏ خان بنا شده است از این رو به نام بانى و سازنده آن نیز خوانده مى ‏شود. سی و سه پل اصفهان نزدیک به ۳۰۰ متر درازا و ۱۴ متر پهنا دارد و طولانی ترین پل زاینده رود است که در سال ۱۰۰۵ هجرى ساخته شده است. این پل تمام از آجر و سنگ بنا شده و سطح آن بیک میزان است بدین معنا که دو طرف آن از وسطش پست‏ تر نیست.پل الله وردی خان (سی و سه پل اصفهان) براى اتصال خیابان چهار باغ کهنه عباسى به خیابان چهارباغ بالا و باغ هزار جریب و عباس آباد ساخته شده بود. این پل در جشن آبریزگان و آب پاشان محل اجتماع شاه و بزرگان و شعراء و رجال و سایر مردم بوده است. در دوره صفویه، مراسم جشن آبریزان یا آبپاشان ارامنه در کنار این پل صورت می گرفت. در این جشن که در 13 تیرماه هر سال برگزار می شد مردم با پاشیدن آب و گلاب روی یکدیگر در این مراسم شرکت می کرده اند.ارامنه جلفا، مراسم “خاج شویان” را نیز در محدوده همین پل برگزار می کرده اند. پل مزبور یکی از شاهکارهای معماری و پل سازی ایران و جهان در عصر خویش محسوب می شود. از این رو سی و سه پل اصفهان مشهورترین پل ایران محسوب می شود.این پل اصفهان را به نام هاى : پل شاه عباسى، پل الله وردی خان، پل جلفا، پل چهل چشمه، پل سى و سه چشمه و پل زاینده رود خوانده ‏اند و وجه تسمیه هر یک چنین است : پل شاه عباسى از آن جهت گویند که شاه عباس اول دستور بناى آن را داده است و چون به مباشرت و اهتمام الله وردی خان ساخته شده به پل الله وردی خان معروف گردیده و از لحاظ اینکه معبر مردم به جلفا بوده آن را پل جلفا هم گفته‏ اند و چون در ابتداء چهل چشمه داشته پل چهل چشمه و چون هفت دهانه این پل گرفته شده و اکنون ۳۳ دهانه دارد اینک سى و سه چشمه می نامند و سرانجام چون بر روی زاینده رود این پل قراردارد و بزرگترین پل زاینده رود است آن را “پل زاینده رود” نیز می نامند.سی و سه پل دارای یک پیاده رو برای گردش در بالا و یک پیاده رو در پایین است. پیاده رو پائین گذرگاه مسقفی است که میان پایههای مرکزی پل و به فاصله کمی از بستر رودخانه ایجاد شده است.از تمام دهنه ‏هاى زیر پل به واسطه درهایى که به هر چشمه گذاشته اند مى ‏توان عبور نمود از پلکانى که در قطر پایه پل ساخته شده از روى پل به زیر چشمه ‏ها و طاق ها پایین مى ‏روند و همینطور پله هایى در دو طرف دارد که به بالاى مهتابى روى راهروها صعود مى ‏نمایند و در دو طرف نرده و محافظى کشیده ‏اند که از پرت شده جلوگیرى مى‏ کنند.این اثر تاریخی اصفهان در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شمارهٔ ثبت ۱۱۰ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید;
بیشتر
میدان نقش جهان
میدان نقش جهان
تاریخ ثبت: 1395/09/04
میدان نقش جهان اصفهان یا همان میدان امام اصفهان، از میادین زیبا و تاریخی ایران است، میدانی مستطیل شکل به درازای ۵۰۷ متر و پهنای ۱۵۸ متر در مرکز شهر اصفهان، میدان نقش جهان در تاریخ ۸ بهمن ۱۳۱۳ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد و در اردیبهشت ۱۳۵۸ جزء نخستین آثار ایرانی بود که به عنوان میراث جهانی یونسکو نیز به ثبت جهانی رسید. میدان نقش جهان که بعد از انقلاب اسلامی نام رسمی آن میدان امام شد همانند زنجیری چهار اثر تاریخی بی نظیر را به هم پیوند داده است : مسجد شیخ لطف الله، مسجد امام اصفهان، سردر قیصریه و بازار قیصریه اصفهان و کاخ عالی قاپو، علاوه بر این بناها دویست حجره دو طبقه پیرامون میدان واقع شده است که عموما جایگاه عرضه صنایع دستی اصفهان است.پیش از آن که شهر اصفهان به پایتخت ایران در عصر صفوی تبدیل شود در محل این میدان باغی گسترده وجود داشته است بنام «نقش جهان». این باغ همچنین محل استقرار ساختمان های دولتی و کاخ فرمانروایان تیموری و آق قویونلوها بود. در آن زمان بخش میدانی باغ، «درب کوشک» نام داشت. این بخش در ضلع غربی میدان نقش جهان امروزی و در محل ساخت کاخ عالی قاپو قرار داشته است.میدان کوشک در دوران سلجوقیان جایگاه اعدام محکومان به اعدام و برگزاری برخی از آیینهای رسمی همچون جشن نوروز بوده است. از ابتدای سلطنت شاه عباس اول، سطح میدان در اندازه بسیار بزرگتر از میدان کوشک سابق تسطیح شده و بارها آیین چراغانی و آتش بازی در آن برپا شده است. منابع گوناگون، بنای به شکل فعلی را در دوره سلطنت شاه عباس اول و به سال ۱۰۱۱ قمری دانسته اند. احتمال دارد که بنای این میدان از روی نقشه میدان حسن پادشاه در تبریز برداشت شده باشد.در دوره قاجار، این میدان نیز مانند سایر بناهای تاریخی اصفهان مورد بی توجهی قرار گرفت. بخشهایی از میدان در طول دوران آشفتگی ایران از حمله اشرف افغان تا استقرار حکومت قاجاریه، تخریب گردید. بخشهایی نیز از جمله عمارت نقاره خانه در دوره قاجار از میان رفت. از زمان حکومت رضا شاه تا امروز، کار مرمت و بازسازی این ابنیه بطور مداوم ادامه دارد.امروزه نیز میدان نقش جهان اصفهان یكی از گردشگاه های اصفهان است كه سیاحان و گردشگران خارج و مسافران ایرانی با شوق از آن دیدن می كنند. آنچه درباره میدان نقش جهان می توان گفت اینكه این اثر نفیس و با شكوه كه در دنیا از شهرتی چشمگیر و بی نظیر برخوردار است با مجموعه عناصر و عملكردهائی كه در نقش های سیاسی، مذهبی، اقتصادی، توریستی و تفریحی داشته پیوسته در آسمان هنر و زیبائی ایران و جهان می درخشد. این میدان همراه با فضاهای تكمیلی و عناصر مربوط به آن یعنی عمارت عالی قاپو، مسجد شیخ لطف الله، مسجد امام، توحیدخانه، سردر قیصریه و راسته بازارها که صنایع دستی، یادمان ها و سوغات های نقاط مختلف کشور را در خود جمع آورده است، علاوه بر وجه تاریخی خود از محبوبیت خاصی میان گردشگران داخلی و خارجی برخوردار شده است;
بیشتر
موزه هنرهای معاصر
موزه هنرهای معاصر
تاریخ ثبت: 1395/09/04
گنجینه هنرهای تزئینی اصفهان یا همان موزه هنرهای معاصر اصفهان که در میدان امام حسین، خیابان استانداری اصفهان واقع شده است شامل مجموعه ای از آثار هنری در زمینه های متفاوت است که امروزه در عمارت رکیب خانه (اصطلاحی برای محل نگهداری لوازم سوارکاری و یراق آلات اصطبل دولتی در زمان صفویه) نگهداری می شود. ساختمان فعلی موزه هنرهای معاصر اصفهان، بنای بزرگ و زیبایی است با مساحت سه هزار متر مربع بنایی است زیبا مربوط به دوره صفویه که در زمان حکومت قاجار تجدید بنا گردیده و مسعود میرزا حاکم وقت اصفهان آنجا را محل سکونت خود قرار داد. در زمان رژیم پهلوی نیز به عنوان ساختمان استانداری مورد استفاده قرار می گرفت این بنا از سه طرف به چهل ستون، تالار اشرف، زمین باغ کاج و چهار حوض و عمارت خورشید متصل است.با انتقال استانداری اصفهان به محل جدید این عمارت که تقریبا مخروبه شده بود به همت شهرداری اصفهان مرمت و در بعضی موارد بازسازی کامل گردید و به موزه هنرهای معاصر اصفهان تبدیل شد و در اسفند ماه ۱۳۷۳ رسما مورد بهره برداری قرار گرفت. این عمارت زیبا در دو طبقه بنا شده است که در تمام ایام سال در آن نمایشگاه هایی از آثار اساتید طراز اول برگزار می گردد.در حال حاضر این گنجینه با فضایی به مساحت ۲۶۰۰ متر مربع و حدود ۱۲۰۰ متر فضای نمایشگاهی با در بر گرفتن هفت بخش دائمی صدها اثر نفیس هنری را برای بازدید عموم عرضه کرده است. ۷ بخش موزه هنرهای معاصر اصفهان عبارت است از :ـ بخش خط و کتابت :بخش کتابت مجموعه ای از قطعات خوشنویسی اوراق و مجلدات قرآن کریم، احادیث، کتب ادعیه و اشعار است که به وسیله هنرمندان و خوشنویسان نامدار و بلند آوازه همچون محمد صادق خوانساری، میرعلی هروی و محمد هاشم لؤلؤ اصفهانی کتابت شده است.ـ آثار لاکی و روغنی :بخش آثار لاکی مجموعه زیبایی از انواع اشیاء لاکی مذهب، قلمدانها، جای طومار، قابهای آئینه، تراز و جلد آلبوم و… است که از استادان بزرگی همچون آقا صادق میرزا بابای شیرازی سمیرمی، فتح الله شیرازی و آقا نجفعلی اصفهانی به یادگار مانده اند و با نقوش مختلف گل و مرغ، تک چهره، صورت سازی، ترنج و سر ترنج شکارگاه زینت یافته اند.ـ دستبافته ها و رودوزی های سنتی :در این بخش منسوجات متنوع و کم نظیری از نمونه های آثار دوره صفوی تا قاجار به نمایش گذاشته شده اند. قلمکارهای ساخت اصفهان و قالیچه های معروف «بشریت» و «شکار چرخ» که طراح آنها مرحوم عیسی بهادری است از دیگر آثاری است که در این موزه به نمایش گذاشته شده اند.ـ نگارگری :در بخش نگارگری آثار نگارگری ایرانی در سبک و شیوه های مختلف به نمایش درآمده اند که از آن جمله می توان مینیاتورهای هرات، اصفهان، تبریز و تک چهره های قاجاری را بر شمرد. تابلو ارزشمند و نفیس «چوگان» اثر استاد حاج میرزا آقا امامی اصفهانی که به شیوه سوخت و معرق و مینیاتور روی چرم خلق شده از آثار جالب این بخش است.ـ آثار فلزی :در بخش آثار فلزی زیورآلات طلا و نقره، کمربند، قلاب کمر، قاب دعا، انواع قوطی، قفل، قلمدان، سرقلیان، قاب آئینه، باروت دان، انفیه دان، عود سوز، جام های چهل کلید، قیچی، چاقو و … به نمایش درآمده اند. از جمله این آثار می توان به سینی ملیله نقره و طلاکار استاد عباس زنجانی اشاره کرد که در قرن 13 هجری قمری ساخته شده است.ـ آبگینه، سفال و چینی :در بخش آبگینه، چینی و سفال آثار زیبائی از بلورهای مرصع و کریستال های تراشدار و شمایل شاهان قاجاری و قاب و قدح های اهدائی به رجال و حکام قاجاری که در اصفهان ساخته شده اند به نمایش در آمده اند.ـ آثار چوبی :در بخش آبگینه شاهد آثار نفیسی از صنایع چوبی سنتی مانند خاتم سازی، منبت کاری، مشبک و معرق هستیم که انواع قاب آئینه، رحل و جعبه قرآن، قلمدان، جعبه آرایش، قاشق و ملاقه های مختلف از آن جمله هستن;
بیشتر
عصارخانه
عصارخانه
تاریخ ثبت: 1395/09/04
عصارخانه شاهی اصفهان با مساحت تقریبی 500 مترمربع و زیربنای 850 مترمربع، یکی از آثار مهم تاریخی و گردشگری استان اصفهان است که در میدان نقش جهان، بازار قنادی ها ابتدای بازار مخلص، روبروی بازار مرکزی طلا قرار دارد. این بنا در سال 1021 هجری قمری در دوره شاه عباس اول و همزمان با احداث بازار بزرگ اصفهان بنا شد.در سال 1349 به دلیل صنعتی شدن این حرفه، ادامه کار مقرون به صرفه نبوده و عصارخانه به مدت 30 سال تعطیل شد، تا اینکه در سال 1379 سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان عصارخانه را از آخرین مالک اعیانی آن خریداری و در سال 1380 اقدام به مرمت و ساماندهی آن کرد که دو سال کشید. این بنا این روزها به شکل موزه درآمده و در معرض دید گردشگران اصفهان قرار گرفته است.عصارخانه (حصارخانه) در شهرهای قدیم ایران به آسیاب های مخصوصی اطلاق می شد که از آنها برای خرد کردن مواردی چون سنگ و زردچوبه و فلفل و امثالهم استفاده می شد. عصارخانه عبارت از محوطه ای بود که در وسط آن دو قطعه سنگ گرد بر روی هم قرار داشت و این دو قطعه سنگ از یک طرف با اهرمی به یک رأس چهارپا، مثل الاغ یا شتر یا قاطر یا اسب متصل بود. با حرکت کردن حیوان، که به صورت دورانی صورت می گرفت، سنگ روئی آسیاب به حرکت در می آمد و با گردش این سنگ، آنچه از موادی که به وسط سنگ مزبور ریخته میشد، نرم می گردید.معماری عصارخانه شاهیقسمت مرکزی عصارخانه در یک طبقه با ارتفاع حدود 11 متر است و سه فضای گنبدی شکل با مقطع کجاوه ایجاد شده است. سقف ها به سبک طاق و چشمه است و نورگیرهای سقف، روشنایی عصارخانه را تامین می کنند. دلیل ساخت سقف گنبدی شکل به خاطر خنک نگه داشتن محل برای نگهداری روغن موجود در عصارخانه بوده است. دیوارها و سقف خشتی است و به دلیل کاربری آن، بدون کاربندی، قاب سازی، تزئینات و پنجره ساخته شده اند. فضای اصلی دارای پنج قسمت: پیشخوان، بارانداز، شترخوان، گرمخانه و تیر خانه بوده است. متاسفانه در حال حاضر قسمت پیشخوان (ورودی عصارخانه)، بارانداز (محل تخلیه و نگهداری دانه ها) و شتر خوان (محل نگهداری شترهای عصارخانه) از بین رفته اند. قسمت شرقی عصارخانه در دو طبقه شکل گرفته است. طبقه بالایی معروف به گرمخانه است و از این محل به منظور پاک کردن و بو دادن دانه های روغنی استفاده می شده است. در طبقه زیرین یک اتاق هشت ضلعی وجود دارد که محل نگهداری خمره های حاوی روغن بوده است.در وسط سنگ افقی آسیاب سوراخی است به نام توره که تیر چوبی استوانهای شکلی به نام میله قرار دارد، سنگ عمودی که بزرگتر است به وسیله یک تیر چوبی بلند از چوب درخت زبان گنجشک و یا وسک ساخته شده و لکه نام دارد و به شتر عصاری بسته می شده است.در قسمت مرکزی که به دلیل وجود تیرهای روغن گیری به آن “تیرخانه” می گفتند، سنگ های آسیاب قرار دارند. جنس این سنگ ها از نوعی سنگ سخت است که از معدن لاسو واقع در حوالی اردستان اصفهان استخراج و ساخته شده اند. در وسط سنگ افقی آسیاب سوراخی است به نام توره که تیرچوبی استوانه ای شکلی به نام میله را در آن جا داده اند. سنگ عمودی که بزرگ تر است به وسیله یک تیر چوبی بلند که از چوب درخت زبان گنجشک و یا وسک ساخته شده است و لکه نام دارد، به شتر عصاری بسته می شده است. شتر عصاری نر بوده و با پشتهای مرکب از گونی، کرباس و زنجیر به تیر لکه بسته میشده است تا بتواند سنگ آسیاب را به گردش درآورد، به علاوه اینکه چشمان شتر را در حین گردش حول سنگ آسیاب میبستند تا دچار سرگیجه نشود.در گذشته به کسی که از دانه های روغنی نظیر خشخاش، کیکج (منداب)، بیدانجیر (کرچک)، برزک، کافشه و… روغن می گرفته است، عصار و به این شغل عصاری می گفتند. در قدیم عصاری یکی از مشاغل مهم به شمار می رفته است. به عقیده باستان شناسان و برحسب قراین و شواهد به دست آمده، تولید روغن از دانه های گیاهی در ایران از حدود 7 هزار سال پیش وجود داشته و به صورت ابتدایی و با ابزارهای ساده تهیه می شده است. استفاده از روغن تولید شده از عصارخانه ها در مساجد، مکتب خانه ها و منازل باعث شده بود که این بناها نزد مردم محترم و مقدس باشند.درباره تقدس عصارخانه نزد مردم گفته شده که چون تیرهای چوبی عصارخانه معمولا 10 تا 12 متر طول داشتند و جابهجایی و حرکت دادن آنها در کوچه های تنگ و پر پیچ شهر دشوار بوده، هر کجا که حرکت تیر چوبی با دیوار یا مانعی برخورد و آنجا را تخریب می کرد، این خسارتها نه تنها اعتراضی از جانب مالکان ساختمان ها و عمارت ها به همراه نداشت بلکه صاحب خانه این تخریب را مبارک قلمداد و به خاطر آن سور می داد.به غیر از عصارخانه شاهی در استان اصفهان در گذشته عصارخانه های دیگری در این استان و شهرستان های اطراف وجود داشته که در حال حاضر اثری از هیچ کدام از آنها نیست.فرایند روغن گیری در عصاری1ـ ابتدا دانه های روغنی را از قسمت بارانداز به قسمت پیشخوان وارد می نمودند و بنا به نوع مصرفشان (خوراکی، سوخت، دارویی، صابون سازی، رنگ آمیزی، روانکاری و …) طبقه بندی می کردند.2ـ دانه ها را به گرمخانه انتقال می دادند و بوسیله آتش، بو داده می شدند تا ترد و شکننده شوند.3ـ دانه ها وارد قسمت آسیاب شده و توسط سنگی که بوسیله تیرک چوبی بلندی به نام لکه به کمر شتر بسته می شده، به حرکت در می آمده تا خرد و نرم شوند.4ـ مقداری آب به دانه های له شده اضافه می کردند تا به صورت خمیری شکل در آید که به این خمیر کله می گفتند.5ـ توده هایی از خمیر به دست آمده را روی طبق های بافته شده از لیف درخت خرما به نام کوپی پهن می نمودند.6ـ کوپی ها را یکی یکی بر روی هم درون تیلوه (استوانه عمودی بلند با جداره چوبی) می چیدند.7ـ قطعه چوب استوانه ای شکل به نام گرده را روی آخرین کوپی که مرکز آن فلزی بود قرار می دادند.8ـ با استفاده از تیر روغن گیری کوچک بنام کارماله که سرش در دیوار مقابل ثابت می شده و ته آن بوسیله سنگ بزرگی به نام بنه به پایین کشیده می شده است، کمی فشار بر کوپی ها وارد می کردند تا زیر کار برای تیر بزرگ مهیا شود. سپس سر تیرکوچک را از جایش خارج کرده و کنار می گذاشتند.9ـ حالا با اضافه کردن چند چوب گرده دیگر بر روی کوپی آخر، ته تیر بزرگ را برای فشردن کوپی ها به همان شیوه تیر کوچک پایین می کشیدند تا فشار زیادی بر کوپی ها وارد شود و تمامی روغن از ماده خمیری شکل خارج شده و به خمره ثابت داخل پاچال وارد شود.10ـ پس از اتمام عملیات روغن گیری، کوپی ها خارج می شدند و تفاله باقی مانده از دانه های روغنی آسیاب می شد و به عنوان کود طبیعی و خوراک دام مورد استفاده قرار می گرفت.;
بیشتر
موزه حمام علی قلی آقا
موزه حمام علی قلی آقا
تاریخ ثبت: 1395/09/04
حمام علیقلی خان اصفهان یا همان موزه حمام علیقلی خان که حمامی در اصفهان بوده در دوره حاضر تغییر کاربری داده و تبدیل به موزه مردم شناسی شده است این بنا در منطقه یک، خیابان بیدآبادی، محله علیقلی آقا واقع شده است. مجموعه تاریخی علی قلی آقا از اثرات هنری معماری و شهر سازی دوران پر عظمت صفویه است که در محله بید آباد اصفهان واقع گردیده و شامل بازار و چهار سوق، مسجد، مکتب خانه، حمام، زور خانه و کاروانسرا و دکاکین کسبه مختلف بوده که متاسفانه به مرور زمان قسمت هایی از این مجموعه تخریب و بجای آن بناهای جدید احداث گردیده است.حمام علیقلی آقا اصفهان به وسیله علیقلی آقا از درباریان دو پادشاه صفوی، شاه سلیمان و شاه سلطان حسین صفوی در مجموعه ای که خود، بانی آن بوده، به سال ۱۱۲۵ هجری قمری ساخته شده است. این حمام از نوع معماری سبک اصفهان در اواخر عصر صفوی است. بنای حمام شامل دو حمام بزرگ و کوچک و فضای چال حوض است. هر یک از این دو حمام از دو بخش اصلی سربینه و گرم خانه تشکیل یافته است، به طوری که در آن دوره مردان و زنان به صورت جداگانه می توانستند از آن استفاده نمایند.استفاده از حمام برای همه مردم آزاد بوده و از سحرگاه تا نیم روز مردها و از ظهر تا غروب زنان استحمام می کردند. البته در بعضی دوره ها مانند دوره قاجار، ثروتمندان و افراد با نفوذ ساعاتی گرمابه را قرق یا اجاره می کردند و اجازه ورود را تا زمانیکه خود مشغول استحمام بودند به مردم عادی نمی دادند.مخزن حمام از سوختن چوب و زغال گرم می شد و حتی دود حاصل از آن را به داخل لوله هایی که در کف وجود دارد هدایت می کردند تا برای ضدعفونی و گرم کردن سایر قسمت ها نیز مورد استفاده قرار بگیرد، بدین ترتیب از کمترین انرژی موجود، به بهترین وجه استفاده می کردند.در چند جای حمام در کنار حوضچه ها، سنگ های یک تکه و سفید رنگی به اندازه یک متر دیده می شود که سطح آنها آجدار و دارای برجستگی های ملایمی است. تعجب نکنید اگر بگوئیم که از این سنگها برای ماساژ دادن استفاده می کردند. این سنگها مانند تکیه گاه صندلی و عمود بر حوضچه ها طراحی شده اند و از حفره بالای آنها آب گرم بر سطح آجدار جاری می شد ونقش یک ماساژور را بازی می کردند.آب به خاطر اختلاف سطح میان مخازن و حوضچه ها و فواره ها، به گردش در می آمده و برای به جریان انداختن آب، لوله ها را شیب دار طراحی کرده اند. یکی از مواردی که هنگام بازدید حمام توجه شما را به خود جلب خواهد کرد وجود تعداد زیادی فواره ها و جوی های آب است که تقریبا همه جا دیده می شوند. این فواره ها باعث م یشوند تا صدای دلنشین آب در فضای بسته حمام بپیچد و در همه جا به گوش برسد تا کسانی که برای شستشو به گرمابه آمده اند، ساعتی به آرامش برسند و خاطر از دغدغه های روزمره بشویند.یکی از نکات جالب این گرمابه، سیستم نوردهی آن است. روشنایی از روزنه هایی تأمین می شود که بر روی سقف گنبدی شکل حمام تعبیه گردیده، دراین روزنه ها شیشه های محدبی و عدسی شکل وجود دارد. خاصیت محدبی این شیشه ها علاوه بر جلوگیری از اتلاف انرژی، باعث شکست نور شده و روشنایی را پخش می کند. در واقع مهندسان و معماران بنا از خاصیت ذره بین، برعکس استفاده نموده و براحتی فضای داخل حمام را روشن کرده اند. ویژگی جالب دیگر اینکه شیشه ها از یک طرف نور را عبور می دهند و کسی که در پشت بام باشد نمیتواند داخل حمام را ببیند.مشخصات موزه حمام علیقلی آقا اصفهان :ورودی حمام بزرگ یک فضای هشت ضلعی بوده که به هشتی مشهور است و پس از عبور از دو راهروی عمود بر هم به بینه (رخت کن) متصل می گردد بینه یک هشت ضلعی کامل بزرگ است. پوشش طاق و گنبد آن بر روی هشت ستون سنگی قرار گرفته است. برای تأمین روشنائی بینه نورگیرهای شیشه داری بنام جام گاه در سقف تعبیه گردیده است. ازاره های بینه به فاصله ۱۴۰ سانتیمتردارای کاشیکاری هفت رنگ با نقوش گل و بوته و برگ و اسلیمی بوده و قسمت بالایی تزئینات آهک بری سفیدرنگ به زمینه مشکی مربوط به دوران صفویه ونقاشی با موضوعات متنوع مربوط به دوران قاجار است. سربینه با راهرو موربی به گرمخانه متصل می گردد. در ضلع دیگر این راهرو لنگ شوی خانه و سرویس بهداشتی قرار گرفته است. گرمخانه حمام فضای تقریبا مستطیل شکلی است که بر روی هشت ستون سنگی و دیوارهای جانبی قرارگرفته، کف گرمخانه با سنگ های مرغوب مرمرین پوشیده شده است که زنبورک هایی در زیرداشته، از طریق تون هوای گرم به داخل زنبورک وارد شده و باعث گرم شدن کف می گردیده است. دور تا دور دیوار گرم خانه تا ارتفاع ۱۴۶ سانتیمتر با تزئینات کاشیکاری با نقوش گل و مرغ و اسلیمی مزین شده است. خزینه حمام در کنار گرمخانه قرار گرفته و از طریق پله هایی کوتاه بدان می رسند. در طرفین خزینه نیز دو محل استحمام اختصاصی طراحی شده که به شاه نشین مشهور است. در ضلع جنوبی گرمخانه ساختمان چهارحوض و در طرفین آن نیم هشتی های زیبایی (شاه نشین های غربی و شرقی) قرار دارد. ابعاد تقریبی استخر ۵*۱۳ متر با عمق ۲۵/۱ است. کف محوطه باسنگ فرش شده و ازاره دیوار آن تا ارتفاع ۱۶۸ سانتیمتر دارای کاشیکاری هفت رنگ با طرح هایی نظیر درخت سرو و شکوفه، ترکیب بندی هایی با نقوش درختان میوه و گل و بوته و اسلیمی است. بر روی یکی از جرزهای مشرف به گرمخانه یک تابلو کاشی تصویر مردی ایستاده با لباس و عمامه و عصا بدست مربوط به دوران صفویه که احتمالا تصویربانی حمام یعنی علی قلی آقا می باشد را نشان می دهد. حمام کوچک ساختار معماری مشابه حمام بزرگ دارد. با این تفاوت که در مقیاس کوچکتری اجرا گردیده است. آب مورد استفاده در حمام از چاه گاو تأمین می شده که بوسیله گاو در فضایی به نام گاورو واقع در ضلع غربی بنا بیرون کشیده و به مخزنی واقع در پشت بام انتقال داده می شد و از آنجا با تنبوشه های سفالین به خزینه ها و آب نماها و چهارحوض هدایت می گردید. ازدیگر بخشهای حمام سیستم گرمایش آن شامل تون (آتشدان)، انبار سوخت، تیان (ظرف مخصوص گرم کردن آب) و گودال جمع آوری خاکستر می باشد که در ضلع غربی بنا واقع شده و همچنین دودکش ها و کانال های انتقال گرما به زیر حمام است. سیستم دفع فاضلاب به روش گنداب بوده. بدین ترتیب که فاضلاب از طریق کف شوی های دو محل گرمخانه و بینه به کانالی هدایت گردیده و سرانجام در محوطه بزرگی در پشت حمام سرازیر شده در آن محل پس از خشک شدن به خارج شهر حمل می گردید;
بیشتر
منار ساربان
منار ساربان
تاریخ ثبت: 1395/09/04
منار ساربان اصفهان که در خیابان کمال اصفهان واقع شده یا به عبارتی در شمال محله جویباره که جزء بافت قدیمی یهودی نشین اصفهان واقع شده است از زیباترین و بلندترین مناره های تاریخی اصفهان در عهد سلجوقی یعنی قرن ۶ هجری می باشد و دارای تزئینات آجر و کاشی است. مناره ساربان شباهت كلی با مناره مسجد علی دارد منار ساربان حدود 44 متر بلندی دارد و قطر تحتانی منار ساربان اصفهان 4.2 متر است. ارتفاع این مناره در برخی منابع 44 متر و برخی ۵۴ متر آمده است منار ساربان در سه طبقه و بدون پایه ساخته شده است.مناره ها یکی از سازه های اصلی معماری ایرانی هستند که در دوره های مختلف تاریخی از آنها به عنوان برج آتش یا برج نشانه یا رهنما برای راهنمایی کاروان ها در مسیر جاده ها و نشان دادن مکان های اصلی بافت شهری و یا به عنوان محل خبر رسانی یا اذان گویی استفاده می شده است. واژه ساربان نیز در زبان فارسی به معنای شتربان یا نگهبان شتر است و از آنجا که منار ساربان به عنوان یک سازه منفرد، بلند و شاخص از بیشتر نواحی و جوانب بیرون و درون شهر به خوبی قابل مشاهده بوده است به نظر می رسد که کاربری اصلی آن راهنمایی و جهت یابی کاروان ها برای دسترسی به مرکز شهر بوده است.طراحی متنوع، بدنه بیرونی این مناره آن را به هفت بخش متفاوت تقسیم بندی می کند. بخش اول آن آجرچینی ساده است. بخشهای دوم و سوم آن دارای تزیینات عالی آجرکاری است. بخش چهارم آن تاج اول (گلوگاه) مناره است که مقرنس های آجری همراه با کاشی های فیروزه ای بسیار زیبا دارد. بخش پنجم آن نیز تزیینات آجری است. بخش ششم آن تاج دوم منار است و بخش هفتم آن هم تارک منار یا تاج اصلی است. در قاعده دو تاج این مناره دو کتیبه بسیار زیبا از بهترین رنگ فیروزه ‏ای کاشی دیده و خوانده می‏ شود.كتیبه های موجود در مناره ساربان سه عدد هستند كه با خط كوفی نوشته شده اند.این كتیبه ها در زمانی كه مورد بررسی یكی از محققین قرار كرفته سالم نبوده و عوامل جوی مانند سرما و گرما و تابش آفتاب اثر بسیار برروی آن گذاشته بودند به هر حال مفاد كتیبه ها شامل عبارات مذهبی است.منار اصفهان که از آن به عنوان برج پیزا ایران هم نام می برند دارای انحراف است این مناره در حدود هشت درجه به سمت جنوب شرقی از امتداد قائم منحرف شده است که ناشی از نشست نامتقارن در پایه های آن می باشد و می تواند به واسطه اختلالات موجود در شالوده آن یا به دلیل تغییرات متوالی در سطح تراز ایستایی در سفره آب زیرزمینی و یا استفاده از چاهک های آب منازل اطراف باشد. میزان انحراف منار ساربان به طور مرتب مورد پایش قرار گیرد تا از خطر احتمالی ریزش آن در آینده جلوگیری شود;
بیشتر
خانه مشروطه
خانه مشروطه
تاریخ ثبت: 1395/09/04
خانه مشروطه اصفهان یا همان خانه مشروطیت اصفهان که در محور دولت خانه صفوی در ضلع شرقی میدان امام (نقش جهان) در محله قصر منشی واقع در خیابان نشاط کوچه چهاردهم (مقصود بیک) واقع است خانه ای است متعلق به عصر قاجار با معماری چشم نواز که متعلق به رهبر سیاسی اصفهان در عصر مشروطه یعنی حاج آقا نورالله نجفی اصفهانی بوده است. یک صد سال پیش در این مکان علما، آزادیخواهان، رجال سیاسی ـ فرهنگی و مردم اصفهان گردهم می آمدند تا درباره مشروطیت و حکومت غیرمستبدانه و امور مدنی خود مشورت و تفکر نمایند. خانه مشروطیت در سال 1384 با شماره ثبت 13009 در آثار ملی ایران ثبت شد.این خانه تاریخی با معماری تاریخی، زیبا و چشم نواز دارای دو شاه نشین در جبهه شمالی و جنوبی، دو حیاط اندرونی و بیرونی و نیز دوازده اتاق است. اتاق هفت دری این خانه از دو طرف دارای شیشهکاری است. این شیشهکاریها روی هفت لنگه در که به آن اُرُسی گفته می شده قرار گرفته اند که در زمان تابش نور آفتاب محیطی بسیار زیبا را در این اتاق بوجود می آورند. تالار به تزئینات گچبری و نقاشی های شیر و شکر مزین است. نقاشی ها به شیوه شیر و شکر، گچبری، بخاری گچبری شده، ارسی با شیشه های رنگی از تزئینات به کار رفته در این بنا می باشد که یادآور طرز زندگی و آداب و رسوم نیاکان ما می باشد.به واقع خانه مشروطیت اصفهان موزه ای است در شهر اصفهان؛ به همین مناسبت، به منظور آشنایی بیشتر علاقه مندان با تاریخ و تحولات سیاسی اجتماعی ایران و بالاخص شهر اصفهان در عصر مشروطه و یادآوری خاطرات غرورآفرین و تجربه اندوزی از گذشته، مجموعه ای گرانبها از تصاویر و اسناد تاریخی در معرض دید عموم بازدید کنندگان قرار گرفته است. نام مشروطیت در حقیقت دربرگیرنده «قانون گرایی» و حکومت «مردم سالاری» و «مشورت» را به ذهن می آورد. به همین دلیل می توان با قدم گذاشتن در این خانه و مطالعه اسناد و مدارک و تصاویر موجود در آن با فعالیت مشروطه خواهان اصفهان و مباحث و اندیشه آنان آشنا شد. بازسازی و مرمت این بنا در حقیقت سمبل زنده نگه داشتن تاریخ ارزش ها و فداکاری ها و تفکرات مردمی است که برای کرامت، استقلال، مکتب و آزادی خود از قید سلطه بیگانگان و حاکمان مستبد تلاش نموده اند.علاوه بر وقایع مربوط به دوران مشروطه، جنگ اول جهانی و اوایل سلطنت رضاشاه پهلوی، این خانه محل زندگی و متعلق به آیت الله نورالله نجفی اصفهانی است که از چهره های مهم آن دوره بوده است;
بیشتر
تالار اشرف
تالار اشرف
تاریخ ثبت: 1395/09/04
تالار اشرف اصفهان که از بناهای معروف دوره صفوی اصفهان است در خیابان باغ گلدسته در غرب خیابان استانداری و در محدوده باغ استانداری اصفهان واقع شده است. عمارتی که به نام تالار اشرف ناميده می شود باقيمانده کاخ های عصر صفوی است که در منطقه دولت خانه در کنار قصرهای ديگری همچون تالار سرپوشيده، کاخ هشت بهشت، کاخ پشت مطبخ، رکيب خانه و تالار تيموری مجموعه ای از کاخ های باشکوه آن روزگار را تشکيل می داده است به عبارتی از تالار اشرف به منظور سکونت پادشاه و حرم سلطنتی استفاده می شده است، با توجه به موقعیت مکانی این تالار می توان نتیجه گرفت تالار اشرف یکی از کاخ های دولتخانه صفوی است تالار اشرف در زمان شاه عباس دوم آغاز و در زمان شاه سلیمان کامل شد.در حال حاضر از آن عمارت مجلل یک تالار نفیس بزرگ و دو اتاق کوچک در طرفین تالار اصلی باقی مانده است. درهای اصلی و پنجره های تالار اشرف که به سمت جنوب باز می شود به احتمال زیاد در دوره پهلوی بازسازی شده است و تزئینات بر جای مانده در این تالار بسیار نفیس و منحصر به فرد است، تزئیناتی همچون گچبری با نقوش هندسی و گل و بوته، لایه چینی با نقوش گیاهی، طلاکاری، تنگبری، قطاربندی و در سر درب ورودی آن با آجرهای گره چینی شده به صورت برجسته کار شده است. شاید آن چیزی که تزئینات این بنا را متفاوت می کند، انبوه مقرنس هایی است که بر روی سقف ضربی و بلند آن کار شده و در میان هر مقرنس یک گل سنتی با تکنیک لایه چینی طلاکاری شده به چشم می خورد و در مرکز تالار اصلی شمسه ای گردان (گردونه مهر) شعاع طلایی پیچ دار همچون خورشیدی تابان می درخشد.وجه تسمیه تالار اشرف اصفهاندر این زمینه نقل قولهای مختلفی وجود دارد، از جمله آنکه می گویند چون اشرف افغان در زمان حکومت بر اصفهان این کاخ را برای سکونت انتخاب کرده به همین نام معروف شده است و برخی دیگر گفته اند چون تالار اشرف متصل به تالار طویله و اشرف بر سایر عمارات دولت خانه بوده به این نام خوانده می شده است، اما با توجه به تحقیقات به عمل آمده نام تالار اشرف به واسطه استفاده زیاد از ورقه طلا در تزئینات این بنا بوده است. چرا که نحوه ساخت ورقه طلا در هنر سنتی ایرانی به گونه ای بوده که سکه های اشرفی طلا را بین پوست آهو گذاشته و با پتک آن قدر بر روی آن می کوبیدند تا به صورت لایه نازک ورق برای طلاکاری قابل استفاده شود و احتمال اینکه نام اشرف به واسطه استفاده زیاد اشرفیهای طلا در تزئینات بر این بنا نهاده شده باشد.در اواخر دوران قاجار مرمت هایی در تالار اشرف صورت گرفت و از ویرانی کامل نجات یافته است. در اوایل جنگ جهانی اول بین سال های 1914 تا 1918 میلادی تالار اشرف به انبار تبدیل و یکی از واحدهای نظامی در آن مستقر شد. نکته جالب اینکه در همین سال ها تمام تزئینات سقف این تالار را زیر گچ پنهان می کنند که خود سبب حفظ این نقوش زیبا می شده و بعدها در حدود سال های 1308 و 1309 طلاکاریها و تزئینات آن از زیر لایه گچ خارج می شود.در مقابل این بنا حوضی مستطیل شکل وجود دارد که در چهار طرف آن چهار باغچه مشجر قرار گرفته است. در شمال غربی عمارت زمین مسطح وسیعی است که باقیمانده عمارت صدریه و متصل به باغ چهلستون می باشد.در حال حاضر تالار اشرف یکی از بناهای استانداری اصفهان است به عبارتی از سال 1383 تاکنون اداره تشریفات و امور بین الملل استانداری اصفهان در آن تالار مستقر است که در زمان سفرهای خارجی از مهمانها در آن مکان پذیرایی می شود و برخی از دیدارها و مذاکرات استاندار با نمایندگان کشورهای خارجی در تالار اصلی آن انجام می شود. در حال حاضر نمونه هایی از هنر قالی اصفهان، کار گروهی از هنرمندان برجسته این رشته در تالار اشرف به نمایش گذاشته شده و تالار اشرف تبدیل به تالارموزه قالی اصفهان شده است تا به هنگام دیدار استاندار با هیاتهای خارجی مبلغ هنر درخشان اصفهان به مهمانان عالی رتبه خارجی باشد.تالار اشرف در طول تاریخ همیشه یک عمارت حکومتی بوده و درهای آن به روی عموم مردم و گردشگران بسته بوده است و اکنون بازدید از آن، پس از هماهنگی با «اداره تشریفات و امور بین الملل» و «حراست» استانداری اصفهان امکان پذیر است;
بیشتر
پل خواجو
پل خواجو
تاریخ ثبت: 1395/09/04
پل خواجو یکی از پل های تاریخی شهر اصفهان است که در شرق پل الله وردی خان یا همان سی و سه پل اصفهان بر روی رود زاینده رود، در انتهاى شرق خيابان کمال اسماعيل اصفهانى و انتهاى جنوبى خيابان خواجو واقع شده است. پل خواجو یا پل شاهی به دستور شاه عباس دوم در سال 1060 قمری روی ویرانه های پلی از دوره تیموری ساخته شد. طول پل 133متر و عرض آن 12متر، همراه با تزئینات کاشیکاری فراوان از آثار بسیار ممتاز اصفهان است.پل خواجو در دوره صفویه یکی از زیباترین پلهای جهان بشمار می رفت. وسط پل، ساختمانی شامل چند اتاق مزین به نقاشی، وجود دارد که این اتاق ها اختصاص به بزرگان و امرائی داشت که به هنگام ایجاد دریاچه مصنوعی مسابقات شنا و قایقرانی را تماشا می کردند. پل خواجو به دلیل معماری و تزئینات کاشیکاری نسبت به سایر پل های زاینده رود برتری دارد. هدف شاه عباس دوم از احداث این پل ارتباط دو قسمت محله خواجو و دروازه حسن آباد به تخت فولاد و راه شیراز بود که به پل حسن آباد و پل شیراز نیز شهرت دارد.پل خواجو به هنگام طغیان آب زاینده رود، منظره بسیار جالبی به خود می گیرد. برای اقامت موقتی شاه صفوی و خانواده او در وسط پل، ساختمان مخصوصی که به نام بیگلربیگی شهرت دارد، بنا شده که هم اکنون وجود دارد و اطاقهای آن دارای تزئینات نقاشی است. اطراف پل خواجو مانند قدیم در ایام بهار و تابستان و روزهاى تعطیل، محل گردشگاه عموم مردم است.اين پل را با اسامى “بابا رکن الدين”، “خواجو”، “گبرها”، “شيراز”، “حسن آباد”، “پل شاهى”، “تيمورى” خوانده ‏اند. اما اين که آن را پل “بابا رکن الدين” گفته ‏اند از اين جهت است که در تخت فولاد که نزديکى جاده قديم شيراز واقع شده قبر و بقعه بابا رکن الدين که از عرفاى معروف زمان خود بوده در آنجا واقع بوده و از اين رو پل به نام او معروف گرديده است. اما ناميدن آن به “پل خواجو” به مناسبت اين است که در مجاورت محله خواجو ساخته شده و “پل شيراز” از اين نظر که نزديک جاده اصفهان به شيراز واقع گرديده و “پل گبرها” از نظر اين که گبرها از اين پل به محله خود مى ‏رفته ‏اند و “پل حسن آباد” از جهت اين که محل خواجو را در قديم حسن آباد مى‏ ناميده ‏اند و اما “پل شاهى” از اين جهت بود که چون شاه عباس دوم در سال يک هزار و شصت، پل را کامل کرد و از هر جهت آراسته گرديد به “پل شاهى” معروف گرديد و “تيمورى” از آن نظر گفته ‏اند که تيمور به داماد خود حسن پاشا دستور داده بود که آن پل را بنا کند و بنا کرد.از مزاياى اختصاصى اين پل سدى بوده که براى آن در موقع ساختن در نظر گرفته ‏اند که هر زمان اقتضاء داشته با بستن چشمه‏ هاى پايين آب بالا مى ‏آمده و حکم درياچه و سدى پيدا مى ‏کرده است و بناى اين سد و درياچه براى اين بوده که منظره عمارات و باغ هاى واقع در آن محل باشد و در هنگام جلوس در آن عمارات و باغات از منظره درياچه‏اى که با بستن سد ايجاد مى‏گرديد لذت برند.پل خواجو اصفهان علاوه بر اينکه براى عبور و مرور قوافل و عابران ساخته شده بود براى تفرج و گردش مردم و پادشاه نيز مستعد بوده است. چنانچه از قصص الخاقانى نقل شده در سال (1060 ه.ق) که پل ساخته شد و به پل شاهى شهرت يافت بعد از تعطيلات نوروز آن سال برحسب فرمان شاه عباس دوم پل را آيين بندى و چراغان کردند و هر يک از غرفه ‏هاى آن را يکى از امراء و بزرگان تزيين نمود و براى جشن مهيا گرديد;
بیشتر
کلیسا وانک
کلیسا وانک
تاریخ ثبت: 1395/09/04
کلیسای آمنا پرکیچ مقدس که در دیر (وانک) جلفای اصفهان قرار دارد کلیسای جامع ارامنه اصفهان محسوب می شود که در اصفهان، چهارراه حکیم نظامی، خیابان نظر شرقی واقع شده است. وانک در زبان ارمنی به معنی کلیسای جامع است. این کلیسا به نام های سن سور و وانک نیز نامیده می شود. طرح این کلیسا از روی کلیسای سنت استپانوس در جلفای آذربایجان گرفته شده و در زمان شاه عباس دوم ساخته شده است. در حال حاضر 13 کلیسا و تعدادی منازل قدیمی از دوران صفویه باقی مانده است. در بین این 13 کلیسا سه تای آنها یعنی کلیسای وانک، کلیسای مریم و کلیسای بیت اللحم یا بیدخم از بقیه مشهورترند. با اسکان ارامنه در جلفای اصفهان (دوره صفویه) در سال های 1604 تا 1606 میلادی، کلیسای کوچکی برای انجام فرایض مذهبی به نام امنا پرکیچ بنا گردید که به علت نامناسب و کوچک بودن آن تخریب گردیده و کلیسای تازه و باشکوهی با تلاش های خلیفه داوید و مساعدت های مالی اهالی جلفا و نیز خواجه سافراز در سال 1655 میلادی آغاز گردیده و طی نه سال به اتمام رسید. با توجه به وجود ساختمان های اطراف کلیسا، همچون ساختمان موزه و ساختمان خلیفه گری ارامنه اصفهان و جنوب به اهمیت آن افزوده شده است.پلان کلیسا از داخل نمونه ای از معماری ارمنی بوده ولی نمای خارجی آن به سبک معماری ایرانی است که تلفیقی استادانه از دو سبک معماری را به نمایش می گذارد. گنبد کلیسا دو جداره است که برداشتی است از گنبدهای سبک ایرانی. مصالح بکار رفته در ساختمان این بنا آجر و خشت است و تمامی دیوارها، قوس ها، طاق نماها، طوق گنبد، ساق گنبد و کلیه زوایای داخل کلیسا با گچ پوشانده شده و بر روی آنها موضوعات مربوط به احادیث کتاب مقدس (عهد عتیق و جدید) با رنگ روغن نقاشی شده است.ساختمان برج ساعت کلیسا وانک :ساختمان برج ساعت که در بالای در ورودی دیر قرار گرفته و از سه طبقه تشکیل یافته است. در طبقه دوم آن ساعت بزرگی به وزن سیصد کیلوگرم نصب شده است که صدای ناقوس آن تا دور دست ها شنیده می شود. این برج و ساعت را ماردیروس هوناتانیان در سال 1931 بنا کرده است.چاپچانه کلیسا وانک :شایان ذکر است که اولین چاپخانهٔ ایران و خاورمیانه در این مکان تأسیس شد. در سال ۱۶۴۰ به سرکردگی پیشوای مذهبی کلیسای وانک خلیفه خاچاطور کساراتسی چاپخانه ای دایر شد (در کلیسای وانک) این شخص ماشین چاپ و حروف چاپ را خود شخصا ساخت و در سال ۱۶۴۱ کتابی با مضمون شرح حال پدران روحانی به چاپ رساند. هنوز هم چند نسخه از این کتاب در موزه کلیسای وانک وجود دارد که البته از لحاظ چاپ و کاغذ مرغوب نیست ولی برای چاپ کنندگان آن افتخار بزرگی است.کتابخانه کلیسا وانک :در زمان کوچ بزرگ، ارامنه همه چیز خود را جا گذاشتند و به ایران آمدهاند ولی تنها چیزی که نتوانستند از آن چشم پوشی بکنند کتاب هایی بود که در خانه های خود داشتند ارامنه با تحمل زحمات فراوان کتاب های زیادی را با خود به ایران (اصفهان) آوردند این کتاب ها تنها ثروتی بود که همیشه برای ارامنه باارزش بود و هست.در سال ۱۷۷۰ تا ۱۷۹۰ در آن هنگام که ارمنیان و به ویژه پیشوایان مذهبی کلیسای وانک مورد آزار و اذیت قرار گرفتند کتاب های زیادی به خاطر بدست آوردن تفنگ و باروت فروخته شدند ولی بعد از گذشت سال ها وقتی وضع به حالت عادی برگشت دوباره این کتاب ها جمع آوری شدند و در سال ۱۸۸۴ قسمتی از کلیسای وانک (محوطهٔ کلیسا) را به کتابخانه اختصاص دادند یعنی کتابخانه ای بنا کردند و گنجههای چوبی برای آن ساختند تا بتوانند از کتاب ها نگهداری کنند که این کتابخانه و گنجههای چوبی آن در حال حاضر وجود دارد. شایان ذکر است تمام این کتاب ها کتابهای خطی هستند که روی پوست نوشته شده اند. کتابخانه کلیسای وانک در قسمت غربی محوطه کلیسا روبروی نمازخانه واقع است.بعد از آن پیشوای مذهبی خاچاطور شخصاً خلیفه خوانس را به ایتالیا فرستاد تا شیوه چاپ کردن را بیاموزد که خلیفه هوانس به آمستردام می رود و آنجا شیوه چاپ را آموخته و یک ماشین چاپ نیز با خود به جلفای اصفهان میآورد و در سال هزار و شش صد و چهل و هفت کتاب «تهیه و تقویم» را به چاپ می رسانند.در سال ۱۸۴۴ بارون مانوک هورداینان جلفایی یک ماشین چاپ عالی را که گرانقیمت نیز بوده را از اروپا به اصفهان میآورد که این ماشین چاپ در حال حاضر در موزه کلیسای وانک نگهداری می شود و اولین کتاب را که با این ماشین در کلیسای وانک به چاپ رساندند زبور داوود بود که تنها نسخه باقیمانده از آن در کتابخانه بولئان آکسفورد محفوظ است.موزه کلیسا وانک :این موزه در سال ۱۸۷۱ در کلیسای وانک ساخته شد. بعد از کتابخانه، موزه این کلیسا قرار دارد. این مکان محل نگهداری اجناس گرانقیمت و نایابی است که در دنیا نظیر آنها وجود ندارد باید گفت که بیشتر این اموال گرانقیمت و نایاب به وسیله مردم هدیه شده اند که اهدای این اموال بیشتر برای آن بوده که جایگاه مناسبی برای یادگارهای گذشتگان وجود داشته باشد تا آیندگان بدانند پدرانشان که بودند و چه کردند. در این مکان از انجیلهای زیبایی نگهداری میشوند که یکی از آن انجیل ها کوچک ترین انجیل دنیا است که با هفت زبان نوشته شده و هفت گرم وزن دارد. از جمله مجموعه های نفیس این موزه فرامینی است که در طول تاریخ صفویه به بعد سلاطین و حکام ایران درباره ارامنه صادر کرده اند. این فرامین از نظر بررسی تاریخ ارامنه بسیار مهم و قابل ملاحظه بوده و در عداد منابع قابل اعتماد به شمار می روند.اشیائی که در سالن های آن به معرض تماشای بازدید کنندگان گذاشته شده اند شامل تابلوهای نقاشی کار نقاشان اروپائی است که به کلیسا اهداء کرده اند و همانطور که گفته شد تعدادی کتب خطی نفیس نیز در این موزه نگهداری می شوند.ساختمان نمازخانه کلیسا وانک:نماز خانه اصلی کلیسا که به شکل متوازی الاضلاع است شامل دو قسمت چهارگوش است که قسمت اول شبستان بنا و قسمت دوم که زیر گنبد خانه است محل اجرای مراسم و سرودهای مذهبی است. ازاره های دیوارهای نمازخانه را کاشی های خشتی چند رنگ فرا گرفته است. در قسمت های بالای ازاره تصاویر بسیار زیبایی نقاشی شده اند که از کتب مقدس الهام گرفته شده و تمامی سطح فضای گنبد را تزئین کرده است. دور تا دور گنبد داستان خلقت آدم و حوا است که بوسیله نقاشان ارمنی ترسیم شده اند. بر محراب بسیار زیبای کلیسا نیز تصاویری از جمله تصویر حضرت مسیح نقاشی شده است. نمای خارجی گنبد کلیسا بدون تزئینات کاشیکاری است و با آجر ساده پوشانده شده است.اماکن اداری کلیسای وانک :در گذشته کارهای اداری و قضایی ارامنه جلفا در این مکان صورت می گرفت از تنظیم قباله ازدواج تا تعمیر و ثبت فوت و تولد و امور قضایی مثل شکایات و رسیدگی به آن انجام می شد این امر در حال حاضر ادامه دارد و ارامنه جلفا برای کارهای خود به این محل رفت و آمد می کنند. برای همین در دیر آمناپرگیچ ساختمانی ساخته می شود که در حال حاضر نیز برپاست و خدمتگزاران مردم در این مکان به کارهای جامعه ارمنی در جلفا رسیدگی می کنند. در گذشته امور ارامنه بعضی از کشورها مثل هند نیز در دیرآمناپرکیج حل و فصل می شده ولی در حال حاضر فقط به امور ارامنه جنوب ایران رسیدگی می کنند. این مکان در جنوبی ترین قسمت دیر واقع شده است و سال ساخت آن به زمان سلطنت ناصرالدین شاه باز می گردد.در قسمت شرقی دیر روبروی موزه محل اسکان اسقف و یا خلیفه وقت ساخته شده است دو طبقه دارد که در طبقه اول وسائل و مایحتاج دیر در آن نگهداری می شود و طبقهٔ دوم محل سکونت اسقف است.ساختمان کلیسا:در گوشه حیاط کلیسا برج ناقوس زیبا و بزرگی ساخته شده که بر چهار ستون سنگی استوار است. در گوشه دیگری از این حیاط و روبروی برج ناقوس ستون بلندی از سنگ یادبود 1/5 میلیون نفر ارمنی ساخته شده که در سال 1915 میلادی قتل عام شده اند. در صحن حیاط کلیسا چند نفر از ارامنه مشهور از جمله چند اسقف اعظم و نمایندگان سیاسی کشورهای اروپایی که در اصفهان در گذشته اند به خاک سپرده شده اند.می توان ویژگی های کلیسا وانک اصفهان را اینگونه نیز برشمرد :ـ بزرگترین و زیباترین کلیسای جلفای اصفهان است.ـ از نظر طلاکاری سقف و سطح داخل گنبد و نقاشی های تاریخی از زیباترین کلیساهای جلفای اصفهان است.ـ داخل کلیسا و تمام دیوارهای اطراف و جوانب آن از تزئینات نقاشی رنگ و روغن و آب طلا به سبک ایرانی و تصاویری از زندگی حضرت مسیح متاثر از نقاشی ایتالیایی تزئین شده است.ـ برج ناقوس روبروی در اصلی کلیسا به سبک ایرانی است و در زمان شاه سلطان حسین ساخته شده است.ـ این کلیسا دارای گنبدی عظیم و دیوارهای رفیع و طاق های بلند و زیباست که در حال حاضر محل اقامت خلیفه ارامنه ایران و هندوستان می باشد.;
بیشتر